Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat radziejowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy37 331 mieszkańcówdochody własne 8516 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.25% do -0.02%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-4.73% do 28.56%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	106 506 zł	132	-6.3%	26 560 zł	79%	-50 481 zł	0.264
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	103 059 zł	137	-6.3%	28 898 zł	78%	-52 812 zł	0.289
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	100 227 zł	150	-4.4%	33 319 zł	76%	-57 240 zł	0.299
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	109 274 zł	119	-8.2%	22 207 zł	79%	-46 127 zł	0.307
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	105 785 zł	123	-8.4%	24 648 zł	79%	-48 524 zł	0.326
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	113 108 zł	110	-9.1%	19 367 zł	80%	-43 288 zł	0.334
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	111 939 zł	105	-10.2%	18 023 zł	81%	-41 910 zł	0.385
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	111 035 zł	108	-10.7%	18 865 zł	80%	-42 753 zł	0.392
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	89 418 zł	127	-7.1%	59 196 zł	76%	-54 937 zł	0.446
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	92 335 zł	114	-8.9%	58 112 zł	77%	-50 541 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	86 138 zł	132	-7.1%	64 625 zł	74%	-57 206 zł	0.472
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	95 997 zł	105	-9.8%	52 215 zł	79%	-47 769 zł	0.479
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	83 156 zł	145	-5.2%	65 781 zł	72%	-61 675 zł	0.481
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	89 014 zł	118	-9.1%	63 573 zł	76%	-52 877 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	95 151 zł	100	-10.9%	57 127 zł	79%	-46 282 zł	0.521
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	94 243 zł	103	-11.4%	57 991 zł	79%	-47 128 zł	0.530
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	80 210 zł	123	-7.5%	80 660 zł	73%	-57 621 zł	0.547
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	83 217 zł	110	-9.4%	79 386 zł	75%	-53 191 zł	0.565
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	86 794 zł	101	-10.3%	73 673 zł	76%	-50 446 zł	0.571
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	77 015 zł	128	-7.5%	85 905 zł	71%	-59 861 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	73 944 zł	141	-5.7%	87 250 zł	69%	-64 365 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	79 979 zł	114	-9.6%	84 665 zł	74%	-55 499 zł	0.590

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 290 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.19 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.