HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobrzyń nad Wisłą

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7026 mieszkańcówdochody własne 7668 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.18% do -0.15%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.43% do 28.9%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka88 159 zł133-7.1%18 571 zł73%-55 489 zł0.242
●RozwójProgramPodwyżka92 383 zł121-8.9%14 023 zł75%-50 941 zł0.276
Szeroki programBez zmianPodwyżka85 159 zł124-9.4%27 591 zł73%-54 683 zł0.338
●Bez zmianProgramPodwyżka96 361 zł109-10.7%9727 zł77%-46 645 zł0.363
RozwójProgramBez zmian77 484 zł121-7.1%48 943 zł71%-54 869 zł0.373
●Szeroki programProgramBez zmian73 271 zł133-5.2%53 382 zł69%-59 403 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka89 363 zł112-11.2%23 161 zł75%-50 157 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian81 451 zł109-8.9%44 755 zł73%-50 586 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka82 153 zł116-10.7%34 910 zł72%-55 630 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian70 715 zł124-7.5%62 528 zł68%-58 458 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian74 907 zł112-9.4%58 111 zł71%-53 946 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka100 536 zł96-12.7%5164 zł79%-42 082 zł0.483
RozwójProgramObniżka66 463 zł121-5.7%75 618 zł68%-57 767 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka86 366 zł104-12.5%30 471 zł74%-51 094 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka93 321 zł100-13.0%18 982 zł77%-45 883 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian85 612 zł96-10.9%40 327 zł76%-46 041 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka70 421 zł109-7.5%71 439 zł70%-53 494 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian67 977 zł116-8.9%69 244 zł68%-59 314 zł0.516
●Szeroki programProgramObniżka62 259 zł133-3.7%80 047 zł65%-62 291 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian78 854 zł100-11.2%53 945 zł73%-49 686 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka74 572 zł96-9.6%67 054 zł73%-48 961 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian72 178 zł104-10.7%64 818 zł70%-54 791 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka64 215 zł112-8.0%84 033 zł67%-56 742 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka60 032 zł124-6.1%88 440 zł65%-61 244 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka90 333 zł92-14.3%26 282 zł76%-46 809 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka68 154 zł100-9.8%79 875 zł70%-52 491 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian89 679 zł83-13.0%36 274 zł79%-41 605 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka97 474 zł87-14.9%14 563 zł79%-41 345 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian82 993 zł87-13.2%49 551 zł76%-45 165 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian76 134 zł92-12.5%60 642 zł73%-50 521 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka57 493 zł116-7.5%94 707 zł65%-62 032 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka104 617 zł83-14.7%780 zł80%-37 630 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka78 629 zł83-11.6%63 182 zł75%-44 538 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka61 685 zł104-9.4%90 291 zł66%-57 520 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka72 282 zł87-11.8%75 694 zł73%-47 984 zł0.648
Bez zmianWstrzymanieObniżka65 632 zł92-11.2%86 124 zł69%-53 259 zł0.665
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka94 496 zł79-16.2%21 851 zł79%-42 258 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian80 283 zł79-14.5%56 227 zł75%-45 987 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian87 038 zł74-15.2%45 690 zł79%-40 755 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka101 533 zł74-16.9%10 429 zł80%-36 918 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka69 771 zł79-13.2%81 860 zł71%-48 739 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianObniżka76 317 zł74-13.9%71 842 zł75%-43 585 zł0.737
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian84 338 zł66-16.4%52 295 zł78%-41 564 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka98 566 zł66-18.1%17 636 zł80%-37 818 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka73 816 zł66-15.2%77 999 zł74%-44 328 zł0.828

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 329 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 81% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.