HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lipnowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy62 058 mieszkańcówdochody własne 8110 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.93% do 0.3%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.77% do 20.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 746 zł132-3.3%25 433 zł83%-31 094 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 751 zł137-3.3%27 846 zł81%-33 495 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne66 806 zł119-5.2%21 342 zł85%-26 999 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 630 zł150-1.3%31 998 zł80%-37 660 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 772 zł123-5.4%23 840 zł84%-29 460 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 144 zł110-6.1%18 478 zł86%-24 139 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne69 768 zł105-7.3%17 401 zł87%-23 031 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 842 zł108-7.7%18 268 zł86%-23 899 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne73 127 zł97-8.0%14 472 zł91%-20 133 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian50 907 zł127-4.0%45 025 zł79%-36 740 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 083 zł114-5.9%42 482 zł81%-32 593 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 044 zł132-4.0%48 911 zł77%-39 070 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 283 zł105-6.9%38 165 zł83%-29 810 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne74 755 zł90-9.6%11 926 zł93%-17 566 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne73 816 zł93-10.0%12 807 zł92%-18 448 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 180 zł118-6.1%46 418 zł79%-34 982 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 808 zł145-2.1%51 530 zł75%-43 287 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian57 160 zł100-8.0%40 146 zł83%-28 571 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 016 zł83-10.0%10 607 zł94%-16 248 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 232 zł103-8.5%41 033 zł83%-29 442 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 383 zł92-8.7%35 810 zł85%-25 750 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja43 960 zł123-4.5%57 590 zł76%-40 009 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja47 206 zł110-6.4%55 032 zł78%-35 822 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 341 zł101-7.3%50 829 zł80%-33 073 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 164 zł128-4.5%61 372 zł75%-42 304 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 369 zł114-6.6%58 855 zł76%-38 178 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 129 zł85-10.3%34 853 zł86%-23 126 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 857 zł141-2.6%63 998 zł71%-46 561 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian61 188 zł88-10.7%35 755 zł86%-24 011 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 354 zł96-8.5%52 578 zł81%-31 762 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 649 zł75-11.8%6557 zł97%-12 207 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 425 zł99-8.9%53 465 zł80%-32 633 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 511 zł88-9.2%48 355 zł83%-28 974 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 388 zł78-10.7%33 555 zł87%-21 811 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne80 898 zł68-12.3%5252 zł98%-10 903 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 327 zł81-10.7%47 281 zł84%-26 312 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 386 zł84-11.2%48 182 zł83%-27 197 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 006 zł70-12.5%29 663 zł92%-17 788 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 586 zł74-11.2%45 982 zł85%-24 997 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian68 253 zł63-13.0%28 378 zł93%-16 486 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 208 zł66-13.0%42 086 zł87%-20 968 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne85 691 zł53-14.5%0 zł99%-5661 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 456 zł59-13.4%40 800 zł88%-19 666 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 029 zł48-15.2%23 452 zł97%-11 263 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja66 236 zł44-15.6%35 870 zł95%-14 438 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.22 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.