HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bądkowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3997 mieszkańcówdochody własne 8648 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.44% do -0.64%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.39% do 28.89%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka100 789 zł133-5.8%19 553 zł73%-59 227 zł0.235
●RozwójProgramPodwyżka105 261 zł121-7.7%14 749 zł75%-54 473 zł0.273
Szeroki programBez zmianPodwyżka97 209 zł124-8.2%30 285 zł73%-58 474 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka109 481 zł109-9.6%10 203 zł78%-49 977 zł0.362
RozwójProgramBez zmian88 443 zł121-5.8%54 445 zł71%-58 866 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian83 983 zł133-3.9%59 166 zł70%-63 655 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka101 659 zł112-10.0%25 575 zł75%-53 710 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian92 651 zł109-7.7%49 982 zł74%-54 335 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka93 748 zł116-9.6%38 608 zł72%-59 588 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian80 904 zł124-6.3%69 666 zł69%-62 786 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian85 341 zł112-8.2%64 971 zł71%-58 022 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka113 948 zł96-11.5%5361 zł79%-45 178 zł0.483
RozwójProgramObniżka76 002 zł121-4.4%84 513 zł68%-62 173 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka98 208 zł104-11.4%33 887 zł75%-54 798 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka105 857 zł100-11.8%21 122 zł78%-49 239 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian97 101 zł96-9.7%45 223 zł76%-49 498 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka80 201 zł109-6.3%80 060 zł70%-57 653 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian77 746 zł116-7.7%77 310 zł68%-63 798 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka71 552 zł133-2.5%89 222 zł66%-66 952 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian89 527 zł100-10.0%60 532 zł74%-53 516 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka84 640 zł96-8.4%75 354 zł72%-52 826 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian82 192 zł104-9.6%72 604 zł70%-59 023 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka73 271 zł112-6.8%94 190 zł68%-61 215 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka68 844 zł124-4.9%98 874 zł66%-65 967 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka102 416 zł92-13.1%29 424 zł77%-50 266 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka77 448 zł100-8.6%89 761 zł70%-56 719 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian101 446 zł83-11.8%40 901 zł78%-44 836 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka110 298 zł87-13.8%16 374 zł79%-44 469 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian93 951 zł87-12.0%55 807 zł76%-48 703 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian86 387 zł92-11.4%68 155 zł72%-54 506 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka65 910 zł116-6.3%106 012 zł65%-66 903 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka118 308 zł83-13.6%682 zł81%-40 499 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka88 974 zł83-10.5%71 241 zł75%-48 119 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka70 347 zł104-8.2%101 317 zł67%-62 140 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka81 861 zł87-10.6%85 286 zł72%-51 920 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka74 533 zł92-10.0%96 878 zł70%-57 633 zł0.669
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka106 869 zł79-15.1%24 662 zł79%-45 470 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian90 824 zł79-13.3%63 411 zł75%-49 679 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian98 272 zł74-14.0%51 707 zł78%-44 011 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka114 634 zł74-15.8%11 948 zł81%-39 817 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka78 958 zł79-12.0%92 298 zł71%-52 821 zł0.740
Głębokie cięcieBez zmianObniżka86 170 zł74-12.7%81 196 zł75%-47 241 zł0.741
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian95 156 zł66-15.3%59 215 zł77%-44 973 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka111 216 zł66-17.0%20 135 zł79%-40 806 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka83 278 zł66-14.0%88 198 zł74%-48 128 zł0.832

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 350 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.51 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 80% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.