HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Aleksandrów Kujawski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 426 mieszkańcówdochody własne 6742 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.95% do 0.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.24% do 19.14%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka44 102 zł133-4.3%16 814 zł80%-29 237 zł0.280
●RozwójProgramPodwyżka48 066 zł121-6.2%12 565 zł83%-24 987 zł0.296
Szeroki programBez zmianPodwyżka42 593 zł124-6.7%20 418 zł80%-28 916 zł0.361
●Bez zmianProgramPodwyżka51 791 zł109-8.1%8561 zł86%-20 983 zł0.370
RozwójProgramBez zmian37 717 zł121-4.3%29 981 zł78%-30 122 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka46 540 zł112-8.6%16 215 zł83%-24 687 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian41 432 zł109-6.2%26 073 zł81%-26 129 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian33 762 zł133-2.4%34 133 zł75%-34 359 zł0.417
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka40 588 zł116-8.1%23 997 zł79%-30 000 zł0.438
Szeroki programBez zmianBez zmian32 570 zł124-4.8%37 666 zł75%-33 867 zł0.464
RozwójBez zmianBez zmian36 507 zł112-6.7%33 534 zł78%-29 649 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka55 661 zł96-10.1%4351 zł90%-16 773 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka33 780 zł109-4.8%39 358 zł76%-29 925 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian45 290 zł96-8.3%21 983 zł84%-21 934 zł0.486
RozwójProgramObniżka30 072 zł121-2.9%43 258 zł74%-33 908 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka50 248 zł100-10.4%12 257 zł86%-20 702 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka44 543 zł104-9.9%19 786 zł82%-25 762 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian40 205 zł100-8.6%29 645 zł81%-25 677 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian30 757 zł116-6.2%40 948 zł74%-34 842 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka37 629 zł96-6.9%35 278 zł80%-25 741 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka26 125 zł133-0.9%47 402 zł70%-38 137 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian34 702 zł104-8.1%36 807 zł76%-30 615 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka29 097 zł112-5.3%46 418 zł74%-33 309 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka25 167 zł124-3.4%50 542 zł70%-37 518 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka32 788 zł100-7.2%42 537 zł76%-29 345 zł0.569
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka48 258 zł92-11.7%15 818 zł85%-21 768 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian49 066 zł83-10.4%18 134 zł87%-17 835 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian44 043 zł87-10.6%25 577 zł84%-21 504 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian38 407 zł92-9.9%32 911 zł80%-26 634 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka54 098 zł87-12.4%8135 zł90%-16 514 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka41 397 zł83-9.0%31 550 zł84%-21 652 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka23 497 zł116-4.8%53 588 zł68%-38 413 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka27 434 zł104-6.7%49 455 zł73%-34 195 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka59 450 zł83-12.2%284 zł95%-12 659 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka36 617 zł87-9.2%38 491 zł80%-25 184 zł0.630
Bez zmianWstrzymanieObniżka31 132 zł92-8.6%45 567 zł76%-30 222 zł0.649
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian42 254 zł79-11.9%28 833 zł84%-22 449 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka52 118 zł79-13.7%11 708 zł88%-17 569 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian47 800 zł74-12.6%21 879 zł87%-17 426 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka34 970 zł79-10.6%41 499 zł79%-26 049 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianObniżka40 365 zł74-11.3%34 901 zł84%-21 116 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka57 867 zł74-14.4%4274 zł95%-12 422 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian46 020 zł66-13.9%25 051 zł86%-18 361 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka38 727 zł66-12.6%37 838 zł83%-21 972 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka55 895 zł66-15.7%7763 zł93%-13 466 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 307 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.45 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.