HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat rypiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy40 798 mieszkańcówdochody własne 8394 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.18% do 0.32%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.78% do 23.73%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne82 155 zł132-4.4%26 085 zł82%-37 240 zł0.280
●RozwójDoinwestowanieAktywne78 946 zł137-4.4%28 516 zł81%-39 658 zł0.305
●RozwójBez zmianAktywne85 104 zł119-6.3%21 880 zł84%-33 031 zł0.316
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne75 933 zł150-2.4%32 784 zł79%-43 939 zł0.320
Bez zmianDoinwestowanieAktywne81 854 zł123-6.5%24 401 zł82%-35 512 zł0.336
●Szeroki programOgraniczenieAktywne88 684 zł110-7.2%18 965 zł85%-30 120 zł0.341
Bez zmianBez zmianAktywne87 952 zł105-8.3%17 833 zł86%-28 954 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne87 040 zł108-8.8%18 682 zł85%-29 805 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne91 554 zł97-9.1%14 847 zł87%-26 002 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian67 369 zł127-5.1%50 438 zł79%-42 727 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian70 450 zł114-7.0%48 451 zł80%-38 467 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian64 309 zł132-5.1%54 899 zł77%-45 074 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian73 876 zł105-7.9%43 526 zł81%-35 632 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne93 052 zł90-10.6%12 214 zł89%-23 347 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian61 165 zł145-3.2%57 074 zł76%-49 407 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne92 127 zł93-11.1%13 078 zł88%-24 212 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian67 348 zł118-7.2%52 962 zł79%-40 878 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian73 430 zł100-9.1%46 579 zł82%-34 339 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne94 327 zł83-11.1%10 878 zł90%-22 012 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian72 515 zł103-9.5%47 452 zł81%-35 193 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian76 879 zł92-9.8%41 639 zł83%-31 463 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja59 383 zł123-5.6%66 351 zł76%-45 938 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja62 543 zł110-7.5%64 231 zł78%-41 639 zł0.559
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja65 895 zł101-8.4%59 446 zł79%-38 837 zł0.565
RozwójDoinwestowanieRezygnacja56 398 zł128-5.6%70 684 zł75%-48 252 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja53 174 zł141-3.7%72 874 zł72%-52 623 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja59 516 zł114-7.7%68 603 zł77%-44 017 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian78 510 zł85-11.3%41 165 zł85%-28 753 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian77 583 zł88-11.8%42 051 zł84%-29 621 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne98 054 zł75-12.8%6708 zł94%-17 851 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja65 601 zł96-9.5%62 216 zł80%-37 473 zł0.601
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja64 687 zł99-10.0%63 088 zł79%-38 326 zł0.610
RozwójOgraniczenieRezygnacja68 977 zł88-10.2%57 414 zł81%-34 629 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian79 783 zł78-11.8%39 851 zł86%-27 421 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne99 317 zł68-13.3%5386 zł96%-16 530 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja70 687 zł81-11.8%56 796 zł82%-31 881 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja69 760 zł84-12.2%57 682 zł82%-32 749 zł0.664
LikwidacjaBez zmianBez zmian83 496 zł70-13.5%35 856 zł87%-23 277 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja71 960 zł74-12.2%55 482 zł83%-30 549 zł0.681
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian84 756 zł63-14.0%34 556 zł89%-21 959 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja75 676 zł66-14.0%51 483 zł86%-26 400 zł0.732
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne104 215 zł53-15.5%0 zł98%-11 155 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja76 937 zł59-14.4%50 182 zł86%-25 082 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian89 637 zł48-16.1%29 547 zł94%-16 604 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja81 822 zł44-16.6%45 183 zł91%-19 721 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.59 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.