HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Ciechocin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3819 mieszkańcówdochody własne 9737 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.67% do 0.56%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.01% do 31.42%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka142 340 zł133-1.2%20 800 zł77%-64 191 zł0.217
●RozwójProgramPodwyżka147 067 zł121-3.2%15 665 zł79%-59 056 zł0.265
Szeroki programBez zmianPodwyżka137 375 zł124-3.6%35 507 zł77%-63 638 zł0.322
●Bez zmianProgramPodwyżka151 536 zł109-5.1%10 795 zł79%-54 187 zł0.359
RozwójProgramBez zmian125 931 zł121-1.2%67 490 zł75%-64 266 zł0.363
●Szeroki programProgramBez zmian121 219 zł133+0.8%72 484 zł73%-69 384 zł0.369
RozwójBez zmianPodwyżka142 076 zł112-5.6%30 526 zł79%-58 531 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian130 387 zł109-3.2%62 759 zł77%-59 413 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka132 989 zł116-5.1%46 329 zł76%-65 003 zł0.408
Szeroki programBez zmianBez zmian116 874 zł124-1.7%86 715 zł73%-68 649 zł0.439
RozwójBez zmianBez zmian121 561 zł112-3.6%81 749 zł75%-63 559 zł0.463
RozwójProgramObniżka110 289 zł121+0.3%106 599 zł72%-68 109 zł0.482
RozwójWstrzymaniePodwyżka137 700 zł104-7.0%41 336 zł78%-59 884 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka156 298 zł96-7.2%5545 zł81%-48 937 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka146 520 zł100-7.4%25 807 zł79%-53 689 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian135 131 zł96-5.3%57 683 zł79%-54 184 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka114 735 zł109-1.7%101 879 zł74%-63 268 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka105 587 zł133+2.3%111 582 zł70%-73 215 zł0.508
Szeroki programWstrzymanieBez zmian112 862 zł116-3.2%96 668 zł72%-69 896 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian125 992 zł100-5.6%77 046 zł77%-58 734 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian117 559 zł104-5.1%91 691 zł74%-64 794 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka119 467 zł96-3.8%96 915 zł76%-58 055 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka101 704 zł124-0.2%124 723 zł70%-72 346 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka106 381 zł112-2.2%119 768 zł72%-67 268 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka142 155 zł92-8.8%36 606 zł79%-55 029 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka110 801 zł100-4.1%115 076 zł74%-62 456 zł0.593
Głębokie cięcieProgramBez zmian139 760 zł83-7.4%53 106 zł80%-49 092 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka151 254 zł87-9.5%20 744 zł81%-48 472 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian130 708 zł87-7.6%72 066 zł79%-53 538 zł0.614
Bez zmianWstrzymanieBez zmian122 000 zł92-7.0%86 976 zł76%-59 956 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka97 969 zł116-1.7%134 028 zł69%-73 506 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka160 943 zł83-9.3%528 zł82%-43 825 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka102 656 zł104-3.6%129 062 zł71%-68 416 zł0.632
Głębokie cięcieProgramObniżka124 083 zł83-6.0%92 528 zł79%-52 978 zł0.633
OgraniczenieBez zmianObniżka115 504 zł87-6.2%110 383 zł76%-57 275 zł0.660
Bez zmianWstrzymanieObniżka107 087 zł92-5.6%124 359 zł73%-63 591 zł0.677
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka146 901 zł79-10.8%31 528 zł80%-49 796 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian126 729 zł79-9.0%81 917 zł79%-54 744 zł0.707
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian135 308 zł74-9.7%67 693 zł80%-48 477 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka155 871 zł74-11.6%16 052 zł82%-43 391 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka111 803 zł79-7.6%119 576 zł76%-58 394 zł0.750
Głębokie cięcieBez zmianObniżka120 092 zł74-8.4%106 022 zł78%-52 230 zł0.751
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian131 342 zł66-11.1%77 523 zł79%-49 668 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka151 531 zł66-12.9%26 752 zł82%-44 700 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka116 403 zł66-9.7%115 203 zł77%-53 334 zł0.843

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 372 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.60 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 68% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.