HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Golub-Dobrzyń

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 122 mieszkańcówdochody własne 7300 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.13% do 0.98%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.05% do 15.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka43 397 zł133-10.5%17 919 zł92%-18 399 zł0.278
●RozwójProgramPodwyżka47 553 zł121-12.3%13 361 zł97%-13 855 zł0.295
Szeroki programBez zmianPodwyżka41 699 zł124-12.8%20 911 zł91%-18 772 zł0.361
●Bez zmianProgramPodwyżka51 465 zł109-14.1%9055 zł99%-9561 zł0.370
RozwójProgramBez zmian36 570 zł121-10.5%28 569 zł90%-21 008 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka45 836 zł112-14.5%16 420 zł96%-14 248 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian40 471 zł109-12.3%24 322 zł93%-16 729 zł0.411
●Szeroki programProgramBez zmian32 425 zł133-8.7%33 066 zł85%-25 537 zł0.414
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka39 482 zł116-14.1%24 209 zł91%-20 435 zł0.439
Szeroki programBez zmianBez zmian31 066 zł124-11.0%35 790 zł85%-25 673 zł0.463
RozwójBez zmianBez zmian35 192 zł112-12.8%31 313 zł89%-21 165 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka55 564 zł96-16.0%4470 zł100%-4993 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka32 353 zł109-11.0%35 838 zł87%-22 016 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian44 556 zł96-14.2%19 929 zł97%-12 180 zł0.486
RozwójProgramObniżka28 460 zł121-9.2%39 927 zł83%-26 284 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka49 730 zł100-16.2%12 178 zł99%-9975 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka43 628 zł104-15.8%19 706 zł95%-15 899 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian39 074 zł100-14.5%27 086 zł92%-16 906 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian29 055 zł116-12.3%38 802 zł83%-27 186 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka36 427 zł96-12.9%31 529 zł91%-17 481 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka24 324 zł133-7.3%44 409 zł78%-30 803 zł0.533
RozwójBez zmianObniżka27 332 zł112-11.4%42 373 zł83%-26 267 zł0.547
RozwójWstrzymanieBez zmian33 190 zł104-14.1%34 315 zł87%-22 666 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka23 215 zł124-9.6%46 786 zł78%-30 764 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka31 207 zł100-13.2%38 305 zł87%-22 019 zł0.570
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka47 531 zł92-17.5%15 453 zł98%-11 615 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian48 549 zł83-16.2%15 867 zł99%-7743 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian43 137 zł87-16.4%22 768 zł97%-12 381 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian37 081 zł92-15.8%30 077 zł91%-18 397 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka53 808 zł87-18.1%7672 zł100%-5430 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka40 410 zł83-14.9%27 596 zł96%-13 058 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka21 357 zł116-11.0%49 588 zł76%-32 167 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka25 483 zł104-12.8%45 111 zł81%-27 658 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka59 571 zł83-17.9%0 zł100%-538 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka35 259 zł87-15.1%34 019 zł91%-17 508 zł0.630
Bez zmianWstrzymanieObniżka29 366 zł92-14.5%41 010 zł86%-23 400 zł0.650
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian41 155 zł79-17.7%25 704 zł95%-13 857 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka51 619 zł79-19.3%10 933 zł100%-7056 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian47 110 zł74-18.3%18 817 zł99%-7967 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka33 429 zł79-16.4%36 713 zł90%-18 874 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianObniżka39 221 zł74-17.1%30 190 zł96%-13 107 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka57 794 zł74-20.0%3465 zł100%-998 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian45 137 zł66-19.6%21 647 zł99%-9430 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka37 401 zł66-18.3%32 783 zł95%-14 460 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka55 615 zł66-21.2%6637 zł100%-2610 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.16 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 24% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.