HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat golubsko-dobrzyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy42 998 mieszkańcówdochody własne 8150 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.38% do 0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.19% do 19.64%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 378 zł132-1.0%25 207 zł86%-24 749 zł0.294
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 392 zł137-1.0%27 646 zł85%-27 185 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne66 440 zł119-3.0%21 178 zł89%-20 720 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 269 zł150+1.0%31 742 zł82%-31 284 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 415 zł123-3.2%23 710 zł86%-23 213 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne69 768 zł110-3.9%18 288 zł92%-17 830 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne69 404 zł105-5.1%17 301 zł93%-16 814 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 478 zł108-5.6%18 171 zł92%-17 685 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne72 753 zł97-5.8%14 346 zł96%-13 889 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian50 597 zł127-1.8%43 999 zł81%-30 859 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian53 774 zł114-3.7%41 426 zł84%-26 772 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian47 743 zł132-1.8%47 776 zł80%-33 219 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian56 966 zł105-4.7%37 216 zł86%-23 964 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne74 384 zł90-7.4%11 859 zł96%-11 381 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne73 445 zł93-7.9%12 742 zł96%-12 266 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian50 880 zł118-3.9%45 256 zł82%-29 190 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 505 zł145+0.2%50 474 zł77%-37 375 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian56 854 zł100-5.8%38 987 zł86%-22 809 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne75 645 zł83-7.9%10 542 zł97%-10 066 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian55 924 zł103-6.3%39 875 zł86%-23 683 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 067 zł92-6.6%34 758 zł88%-19 965 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja43 683 zł123-2.3%56 022 zł79%-34 361 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja46 931 zł110-4.2%53 366 zł81%-30 233 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 057 zł101-5.2%49 263 zł83%-27 460 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja40 896 zł128-2.3%59 703 zł77%-36 685 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 103 zł114-4.4%57 087 zł79%-32 616 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 815 zł85-8.2%33 698 zł91%-17 397 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 588 zł141-0.3%62 427 zł75%-40 882 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 874 zł88-8.6%34 599 zł90%-18 284 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 080 zł96-6.3%50 814 zł84%-26 230 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne79 270 zł75-9.7%6523 zł99%-6054 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 151 zł99-6.8%51 701 zł83%-27 103 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 228 zł88-7.1%46 692 zł86%-23 420 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 074 zł78-8.6%32 399 zł92%-16 084 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne80 520 zł68-10.2%5220 zł99%-4753 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 046 zł81-8.6%45 520 zł87%-20 812 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 105 zł84-9.1%46 421 zł86%-21 699 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 685 zł70-10.5%28 511 zł96%-12 090 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 305 zł74-9.1%44 221 zł88%-19 499 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 931 zł63-10.9%27 226 zł96%-10 791 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja59 920 zł66-10.9%40 329 zł92%-15 500 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne85 305 zł53-12.4%0 zł100%458 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 167 zł59-11.4%39 042 zł94%-14 201 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian72 700 zł48-13.1%22 298 zł99%-5599 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 940 zł44-13.6%34 105 zł98%-9004 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.57 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.