HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bobrowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5987 mieszkańcówdochody własne 8725 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.09% do 0.62%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.58% do 26.28%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka106 819 zł133-3.0%19 218 zł84%-36 901 zł0.231
●RozwójProgramPodwyżka111 295 zł121-4.9%14 352 zł86%-32 044 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka103 058 zł124-5.4%28 590 zł83%-36 921 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka115 520 zł109-6.8%9746 zł88%-27 445 zł0.362
RozwójProgramBez zmian93 918 zł121-3.0%49 171 zł82%-38 645 zł0.369
●Szeroki programProgramBez zmian89 454 zł133-1.0%53 886 zł80%-43 487 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka107 511 zł112-7.2%23 793 zł86%-32 089 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian98 130 zł109-4.9%44 713 zł84%-34 062 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka99 493 zł116-6.8%35 747 zł83%-38 496 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian86 211 zł124-3.4%62 710 zł80%-43 285 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian90 652 zł112-5.4%58 021 zł82%-38 469 zł0.464
●OgraniczenieProgramPodwyżka119 990 zł96-8.8%4810 zł93%-22 519 zł0.483
RozwójProgramObniżka81 069 zł121-1.5%75 325 zł79%-43 513 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka103 956 zł104-8.6%30 977 zł85%-33 652 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka111 714 zł100-9.1%19 293 zł88%-27 515 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian102 584 zł96-7.0%39 964 zł86%-29 155 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka85 272 zł109-3.4%70 877 zł81%-38 941 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian82 958 zł116-4.9%69 359 zł79%-44 720 zł0.513
●Szeroki programProgramObniżka76 614 zł133+0.5%80 029 zł78%-48 344 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian94 842 zł100-7.2%53 588 zł84%-33 910 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka89 714 zł96-5.5%66 141 zł83%-34 049 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian87 409 zł104-6.8%64 660 zł81%-39 892 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka78 186 zł112-3.9%83 428 zł79%-43 174 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka73 755 zł124-2.0%88 106 zł77%-47 979 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka108 167 zł92-10.5%26 520 zł87%-29 067 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka82 367 zł100-5.8%79 005 zł81%-38 627 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian106 933 zł83-9.1%35 572 zł89%-24 374 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka116 157 zł87-11.1%14 555 zł92%-22 618 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian99 270 zł87-9.3%48 868 zł86%-29 033 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian91 608 zł92-8.6%60 217 zł83%-35 322 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka70 734 zł116-3.4%94 310 zł77%-49 310 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka124 353 zł83-10.9%0 zł96%-17 719 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka94 052 zł83-7.7%61 939 zł85%-29 281 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka75 175 zł104-5.4%89 621 zł79%-44 493 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka86 783 zł87-7.9%74 420 zł83%-33 764 zł0.653
Bez zmianWstrzymanieObniżka79 365 zł92-7.2%85 188 zł80%-39 935 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka112 623 zł79-12.4%21 769 zł91%-24 155 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian96 048 zł79-10.6%55 483 zł85%-30 430 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian103 593 zł74-11.4%44 688 zł89%-24 279 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka120 496 zł74-13.1%10 121 zł96%-17 846 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka83 793 zł79-9.3%80 510 zł82%-35 058 zł0.742
Głębokie cięcieBez zmianObniżka91 096 zł74-10.0%70 306 zł85%-29 024 zł0.743
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian100 383 zł66-12.7%51 213 zł87%-25 662 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka116 973 zł66-14.5%17 244 zł95%-19 369 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka88 117 zł66-11.4%76 386 zł84%-30 304 zł0.834

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 351 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.56 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.