HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brodnica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy27 940 mieszkańcówdochody własne 7510 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.07% do 0.66%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.59% do 19.46%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka52 270 zł133+2.3%17 476 zł81%-30 345 zł0.271
●RozwójProgramPodwyżka56 399 zł121+0.3%13 046 zł84%-25 915 zł0.291
Szeroki programBez zmianPodwyżka50 403 zł124-0.2%21 923 zł81%-30 117 zł0.355
●Bez zmianProgramPodwyżka60 284 zł109-1.7%8867 zł86%-21 735 zł0.368
RozwójProgramBez zmian44 799 zł121+2.3%33 049 zł79%-31 560 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka54 513 zł112-2.2%17 544 zł84%-25 709 zł0.404
●Szeroki programProgramBez zmian40 680 zł133+4.4%37 386 zł76%-35 977 zł0.409
Bez zmianProgramBez zmian48 674 zł109+0.3%28 961 zł82%-27 392 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka48 119 zł116-1.7%26 014 zł80%-31 329 zł0.434
Szeroki programBez zmianBez zmian39 167 zł124+1.8%41 616 zł76%-35 562 zł0.460
RozwójBez zmianBez zmian43 266 zł112-0.2%37 301 zł79%-31 166 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka64 345 zł96-3.8%4448 zł91%-17 317 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian52 722 zł96-1.9%24 657 zł85%-22 990 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka40 099 zł109+1.8%44 072 zł78%-31 564 zł0.487
RozwójProgramObniżka36 231 zł121+3.9%48 152 zł75%-35 723 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka58 379 zł100-4.1%13 414 zł86%-21 551 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka52 237 zł104-3.6%21 626 zł82%-26 912 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian47 122 zł100-2.2%33 235 zł81%-27 021 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian37 098 zł116+0.3%45 384 zł75%-36 655 zł0.524
●Szeroki programProgramObniżka32 120 zł133+6.0%52 480 zł72%-40 131 zł0.531
OgraniczenieProgramObniżka44 137 zł96-0.4%39 779 zł81%-27 173 zł0.531
RozwójWstrzymanieBez zmian41 205 zł104-1.7%41 061 zł78%-32 250 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka34 960 zł112+1.3%51 958 zł75%-35 191 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka30 868 zł124+3.3%56 265 zł72%-39 577 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka38 809 zł100-0.7%47 900 zł77%-31 054 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka56 111 zł92-5.6%17 520 zł85%-22 744 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian56 681 zł83-4.1%20 619 zł87%-18 691 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 148 zł87-4.3%28 956 zł85%-22 643 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka62 417 zł87-6.2%9116 zł91%-17 158 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian45 068 zł92-3.6%36 986 zł81%-28 095 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka48 087 zł83-2.7%35 875 zł84%-22 885 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka28 958 zł116+1.8%59 766 zł69%-40 583 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka68 316 zł83-6.0%187 zł96%-13 003 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka33 057 zł104-0.2%55 451 zł74%-36 188 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka42 824 zł87-2.9%43 647 zł81%-26 689 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka36 913 zł92-2.2%51 384 zł76%-32 042 zł0.653
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka60 159 zł79-7.6%13 216 zł89%-18 339 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian49 103 zł79-5.7%32 696 zł84%-23 706 zł0.694
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian55 085 zł74-6.5%25 087 zł87%-18 369 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka40 938 zł79-4.3%47 105 zł80%-27 664 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianObniżka46 753 zł74-5.1%39 897 zł84%-22 425 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka66 367 zł74-8.4%5068 zł95%-12 869 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian53 050 zł66-7.9%28 738 zł86%-19 420 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka44 876 zł66-6.5%43 281 zł83%-23 390 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka64 118 zł66-9.7%9078 zł94%-14 039 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 321 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.31 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.