Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat brodnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy77 345 mieszkańcówdochody własne 8034 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.73% do 0.43%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów4.08% do 15.91%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	58 930 zł	132	+3.4%	24 390 zł	100%	-1113 zł	0.298
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	56 023 zł	137	+3.4%	26 982 zł	99%	-3703 zł	0.324
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	61 998 zł	119	+1.4%	20 613 zł	100%	2664 zł	0.327
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	52 895 zł	150	+5.5%	30 826 zł	98%	-7549 zł	0.345
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	59 054 zł	123	+1.2%	23 289 zł	100%	24 zł	0.347
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	65 230 zł	110	+0.4%	17 593 zł	100%	5684 zł	0.350
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	64 973 zł	105	-0.8%	16 978 zł	100%	6327 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	64 037 zł	108	-1.3%	17 860 zł	100%	5444 zł	0.403
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	46 763 zł	127	+2.6%	39 677 zł	97%	-9058 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	49 942 zł	114	+0.6%	36 689 zł	99%	-5207 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	53 042 zł	105	-0.4%	32 953 zł	99%	-2285 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	43 982 zł	132	+2.6%	42 999 zł	94%	-11 556 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	47 124 zł	118	+0.4%	40 054 zł	98%	-7756 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	40 744 zł	145	+4.7%	46 054 zł	91%	-15 475 zł	0.497
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	53 027 zł	100	-1.6%	33 817 zł	100%	-1471 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	52 089 zł	103	-2.1%	34 714 zł	99%	-2357 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	40 188 zł	123	+2.1%	49 003 zł	92%	-13 497 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	43 434 zł	110	+0.1%	45 968 zł	96%	-9597 zł	0.551
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	46 472 zł	101	-0.9%	42 330 zł	99%	-6718 zł	0.558
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 471 zł	128	+2.1%	52 238 zł	90%	-15 950 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 679 zł	114	-0.1%	49 246 zł	93%	-12 102 zł	0.575
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 165 zł	141	+4.1%	55 384 zł	87%	-19 918 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.