HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bydgoszcz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy324 043 mieszkańcówdochody własne 9953 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.01% do -0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.22% do 18.82%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka69 714 zł133-5.8%20 831 zł84%-34 873 zł0.254
●RozwójProgramPodwyżka74 530 zł121-7.6%15 589 zł86%-29 639 zł0.283
Szeroki programBez zmianPodwyżka66 690 zł124-8.1%27 029 zł84%-35 301 zł0.346
●Bez zmianProgramPodwyżka79 087 zł109-9.5%10 614 zł90%-24 673 zł0.366
RozwójProgramBez zmian59 047 zł121-5.8%41 132 zł81%-37 728 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian54 245 zł133-3.8%46 226 zł79%-42 944 zł0.395
RozwójBez zmianPodwyżka71 480 zł112-9.9%21 864 zł86%-30 097 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian63 589 zł109-7.6%36 302 zł84%-32 780 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka63 394 zł116-9.5%32 512 zł82%-37 297 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian51 695 zł124-6.2%52 010 zł78%-43 104 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian56 470 zł112-8.1%46 944 zł81%-37 917 zł0.467
RozwójProgramObniżka47 611 zł121-4.3%60 355 zł76%-43 694 zł0.484
●OgraniczenieProgramPodwyżka83 957 zł96-11.5%5235 zł94%-19 305 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian68 441 zł96-9.7%31 105 zł86%-27 434 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka52 142 zł109-6.2%55 538 zł79%-38 759 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka76 012 zł100-11.7%16 966 zł89%-25 160 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka68 195 zł104-11.3%27 334 zł85%-32 079 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian60 987 zł100-9.9%42 143 zł84%-32 998 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian48 686 zł116-7.6%57 058 zł76%-44 929 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka42 820 zł133-2.4%65 438 zł75%-48 897 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka56 980 zł96-8.3%50 356 zł83%-33 430 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian53 473 zł104-9.5%51 980 zł79%-39 730 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka45 384 zł112-6.7%65 598 zł76%-43 685 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka40 620 zł124-4.8%70 652 zł74%-48 859 zł0.559
Bez zmianBez zmianObniżka49 891 zł100-8.6%60 809 zł79%-38 778 zł0.579
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka72 738 zł92-13.1%22 422 zł87%-27 128 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian73 171 zł83-11.7%26 265 zł91%-22 231 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka80 852 zł87-13.7%11 722 zł93%-19 824 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian65 809 zł87-11.9%36 979 zł86%-27 685 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian58 001 zł92-11.3%47 167 zł83%-34 797 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka37 825 zł116-6.2%75 357 zł73%-50 558 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka88 705 zł83-13.5%0 zł97%-14 081 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka61 698 zł83-10.4%45 693 zł86%-28 242 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka42 600 zł104-8.1%70 291 zł75%-45 372 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka54 699 zł87-10.6%55 668 zł82%-33 482 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka47 117 zł92-9.9%65 490 zł78%-40 452 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka77 592 zł79-15.0%17 192 zł92%-21 776 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian62 837 zł79-13.2%41 987 zł85%-29 467 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian70 511 zł74-13.9%32 359 zł90%-22 513 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka51 939 zł79-11.9%60 325 zł81%-35 139 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka59 388 zł74-12.6%51 217 zł85%-28 326 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka85 572 zł74-15.7%6862 zł96%-14 632 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian67 552 zł66-15.2%37 239 zł88%-24 280 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka82 325 zł66-17.0%12 203 zł96%-16 567 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka56 641 zł66-13.9%55 756 zł84%-29 968 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 380 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.03 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.