HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat toruński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy114 956 mieszkańcówdochody własne 7471 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.25% do 2.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.03% do 17.72%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne52 189 zł132+18.0%23 493 zł88%-18 674 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne55 198 zł119+15.7%19 689 zł92%-14 870 zł0.331
●RozwójDoinwestowanieAktywne49 491 zł137+18.0%25 768 zł86%-20 943 zł0.332
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne52 471 zł123+15.5%22 035 zł90%-17 182 zł0.352
●Szeroki programOgraniczenieAktywne58 151 zł110+14.6%17 066 zł95%-12 247 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne46 427 zł150+20.3%29 629 zł84%-24 810 zł0.356
Bez zmianBez zmianAktywne58 126 zł105+13.2%16 013 zł96%-11 168 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne57 155 zł108+12.7%16 933 zł95%-12 089 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne61 092 zł97+12.3%13 340 zł98%-8521 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian41 477 zł127+17.1%38 780 zł83%-24 091 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian44 585 zł114+14.8%36 061 zł86%-20 235 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian47 420 zł105+13.7%32 423 zł87%-17 686 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian38 893 zł132+17.1%42 083 zł81%-26 291 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne62 737 zł90+10.5%10 996 zł99%-6159 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian41 970 zł118+14.6%39 398 zł84%-22 479 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne61 755 zł93+9.9%11 929 zł98%-7093 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian35 731 zł145+19.4%44 862 zł78%-30 209 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian47 612 zł100+12.3%33 500 zł89%-16 481 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne63 955 zł83+9.9%9729 zł99%-4893 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian46 638 zł103+11.8%34 436 zł87%-17 405 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian50 460 zł92+11.4%29 855 zł92%-13 907 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja35 714 zł123+16.5%48 418 zł80%-27 153 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja38 882 zł110+14.2%45 681 zł83%-23 259 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja41 661 zł101+13.1%42 137 zł85%-20 743 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja33 186 zł128+16.5%51 638 zł78%-29 320 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja36 324 zł114+14.0%48 932 zł81%-25 471 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 206 zł85+9.6%28 621 zł95%-11 491 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja29 965 zł141+18.8%54 447 zł75%-33 275 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja41 968 zł96+11.8%43 032 zł86%-19 469 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian51 222 zł88+9.0%29 570 zł94%-12 427 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne67 265 zł75+7.8%6074 zł100%-1246 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja40 995 zł99+11.2%43 968 zł85%-20 393 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja44 761 zł88+10.9%39 475 zł88%-16 928 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian53 422 zł78+9.0%27 370 zł96%-10 227 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne68 473 zł68+7.2%4819 zł100%8 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja46 566 zł81+9.0%38 149 zł92%-14 475 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja45 582 zł84+8.5%39 098 zł90%-15 412 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian56 719 zł70+6.9%23 834 zł99%-6595 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja47 782 zł74+8.5%36 898 zł92%-13 212 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian57 924 zł63+6.4%22 594 zł99%-5343 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja51 082 zł66+6.4%33 358 zł96%-9575 zł0.720
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne72 911 zł53+4.6%0 zł100%4819 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja52 288 zł59+5.8%32 118 zł98%-8323 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian62 348 zł48+3.8%18 029 zł100%-549 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja56 715 zł44+3.2%27 545 zł99%-3526 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 273 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.83 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 37% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.