HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobrcz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 938 mieszkańcówdochody własne 7884 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.92% do 2.44%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7% do 27.87%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka93 279 zł133+23.3%17 940 zł78%-44 652 zł0.239
●RozwójProgramPodwyżka97 409 zł121+20.9%13 518 zł79%-40 230 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka90 317 zł124+20.3%26 736 zł78%-43 901 zł0.335
●Bez zmianProgramPodwyżka101 293 zł109+18.5%9347 zł80%-36 060 zł0.363
RozwójProgramBez zmian82 443 zł121+23.3%47 641 zł76%-44 559 zł0.373
●Szeroki programProgramBez zmian78 322 zł133+25.7%51 980 zł73%-48 969 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka94 425 zł112+18.0%22 410 zł79%-39 503 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian86 318 zł109+20.9%43 551 zł78%-40 399 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka87 411 zł116+18.5%33 738 zł77%-44 775 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian75 803 zł124+22.7%60 759 zł73%-48 073 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 902 zł112+20.3%56 444 zł76%-43 686 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka105 346 zł96+16.0%4949 zł82%-31 661 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka91 527 zł104+16.2%29 404 zł79%-40 368 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka98 290 zł100+15.7%18 333 zł80%-35 356 zł0.486
RozwójProgramObniżka71 375 zł121+25.1%73 608 zł72%-47 752 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian90 359 zł96+18.3%39 254 zł79%-36 014 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka75 243 zł109+22.7%69 526 zł75%-43 600 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian73 163 zł116+20.9%67 176 zł72%-48 853 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian83 757 zł100+18.0%52 377 zł78%-39 549 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka67 261 zł133+27.6%77 939 zł70%-52 154 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka79 276 zł96+20.1%65 238 zł77%-39 226 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian77 269 zł104+18.5%62 852 zł75%-44 458 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka69 162 zł112+22.1%81 677 zł72%-46 771 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka65 070 zł124+24.5%85 985 zł70%-51 150 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka95 398 zł92+14.0%25 319 zł80%-36 212 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka73 010 zł100+19.7%77 618 zł75%-42 643 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian94 314 zł83+15.7%35 293 zł82%-31 731 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka102 319 zł87+13.2%14 049 zł82%-30 984 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 774 zł87+15.4%48 106 zł79%-35 191 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian81 131 zł92+16.2%58 778 zł77%-40 313 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka62 628 zł116+22.7%91 966 zł69%-51 862 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka109 312 zł83+13.4%719 zł84%-27 364 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka83 222 zł83+17.4%61 465 zł79%-34 952 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka66 727 zł104+20.3%87 650 zł71%-47 475 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka77 019 zł87+17.1%73 532 zł77%-38 295 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka70 582 zł92+18.0%83 583 zł74%-43 338 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka99 436 zł79+11.5%21 025 zł82%-31 830 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian85 157 zł79+13.7%54 497 zł79%-35 945 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian91 705 zł74+12.8%44 352 zł82%-30 933 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka106 261 zł74+10.6%10 046 zł84%-26 713 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka74 599 zł79+15.4%79 430 zł77%-38 980 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka80 942 zł74+14.5%69 788 zł79%-34 047 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian89 097 zł66+11.2%50 679 zł81%-31 677 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka103 387 zł66+9.0%16 958 zł83%-27 549 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka78 531 zł66+12.8%75 679 zł79%-34 723 zł0.829

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 321 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.