HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dąbrowa Chełmińska

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8635 mieszkańcówdochody własne 7257 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.22% do 1.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.87% do 18.03%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka45 062 zł133+11.9%16 938 zł81%-26 985 zł0.279
●RozwójProgramPodwyżka49 082 zł121+9.7%12 652 zł84%-22 699 zł0.295
Szeroki programBez zmianPodwyżka43 533 zł124+9.2%20 560 zł81%-26 673 zł0.360
●Bez zmianProgramPodwyżka52 860 zł109+7.6%8613 zł86%-18 660 zł0.370
RozwójProgramBez zmian38 486 zł121+11.9%30 395 zł79%-28 100 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka47 534 zł112+7.1%16 324 zł84%-22 408 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian42 255 zł109+9.7%26 422 zł82%-24 072 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian34 475 zł133+14.2%34 614 zł76%-32 376 zł0.416
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka41 508 zł116+7.6%24 144 zł79%-27 751 zł0.437
Szeroki programBez zmianBez zmian33 270 zł124+11.4%38 142 zł75%-31 886 zł0.464
RozwójBez zmianBez zmian37 261 zł112+9.2%33 944 zł79%-27 632 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka56 788 zł96+5.3%4369 zł91%-14 416 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka34 423 zł109+11.4%39 857 zł77%-28 064 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian46 172 zł96+7.4%22 260 zł85%-19 842 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka51 293 zł100+4.9%12 362 zł86%-18 390 zł0.490
RozwójProgramObniżka30 661 zł121+13.6%43 822 zł74%-32 084 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka45 516 zł104+5.5%19 928 zł83%-23 478 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian41 011 zł100+7.1%29 992 zł82%-23 625 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian31 441 zł116+9.7%41 432 zł74%-32 853 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka38 332 zł96+9.0%35 705 zł81%-23 843 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka26 658 zł133+15.9%48 034 zł71%-36 352 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian35 439 zł104+7.6%37 226 zł77%-28 591 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka29 675 zł112+10.8%46 974 zł74%-31 485 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka25 691 zł124+13.0%51 164 zł70%-35 731 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka33 419 zł100+8.7%43 029 zł77%-27 486 zł0.570
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka49 282 zł92+3.4%15 958 zł86%-19 452 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian50 006 zł83+4.9%18 344 zł89%-15 707 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian44 906 zł87+4.7%25 854 zł86%-19 419 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian39 196 zł92+5.5%33 267 zł81%-24 575 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka55 200 zł87+2.7%8211 zł91%-14 171 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka42 158 zł83+6.5%31 911 zł84%-19 718 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka24 007 zł116+11.4%54 215 zł68%-36 615 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka27 999 zł104+9.2%50 017 zł73%-32 361 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka60 634 zł83+2.9%268 zł96%-10 268 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka37 305 zł87+6.3%38 902 zł81%-23 290 zł0.630
Bez zmianWstrzymanieObniżka31 749 zł92+7.1%46 066 zł76%-28 354 zł0.649
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian43 100 zł79+3.2%29 119 zł84%-20 359 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka53 198 zł79+1.1%11 797 zł89%-15 222 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian48 719 zł74+2.4%22 102 zł89%-15 308 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka35 644 zł79+4.7%41 928 zł80%-24 148 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianObniżka41 110 zł74+3.9%35 270 zł84%-19 189 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka59 024 zł74+0.3%4294 zł96%-10 047 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian46 921 zł66+0.8%25 281 zł88%-16 239 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka39 457 zł66+2.4%38 212 zł84%-20 037 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka57 031 zł66-1.2%7794 zł95%-11 088 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 311 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.