HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Białe Błota

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy26 528 mieszkańcówdochody własne 8352 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.31% do 5.92%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.99% do 23.1%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka80 775 zł133+42.3%18 146 zł82%-36 266 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka84 959 zł121+39.6%13 588 zł84%-31 708 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka78 156 zł124+38.9%24 912 zł82%-35 882 zł0.340
●Bez zmianProgramPodwyżka88 896 zł109+36.9%9285 zł87%-27 405 zł0.364
RozwójProgramBez zmian70 840 zł121+42.3%41 039 zł80%-37 228 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian66 666 zł133+45.1%45 421 zł78%-41 773 zł0.394
RozwójBez zmianPodwyżka82 317 zł112+36.3%20 411 zł84%-31 350 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian74 768 zł109+39.6%36 908 zł83%-32 936 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka75 441 zł116+36.9%30 486 zł81%-37 035 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian64 468 zł124+41.6%52 006 zł78%-41 208 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian68 620 zł112+38.9%47 649 zł80%-36 687 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka93 007 zł96+34.0%4728 zł89%-22 847 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka79 609 zł104+34.3%25 977 zł83%-32 493 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka86 232 zł100+33.6%16 164 zł87%-27 071 zł0.487
RozwójProgramObniżka60 408 zł121+44.4%61 989 zł78%-41 299 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian78 869 zł96+36.6%32 567 zł84%-28 393 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka64 329 zł109+41.6%57 865 zł79%-37 016 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian62 007 zł116+39.6%57 133 zł78%-42 245 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian72 527 zł100+36.3%43 543 zł82%-32 420 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka56 239 zł133+47.2%66 364 zł76%-45 836 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka68 421 zł96+38.6%53 533 zł82%-32 484 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian66 166 zł104+36.9%52 769 zł79%-37 716 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka58 500 zł112+40.9%67 997 zł78%-40 624 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka54 354 zł124+43.7%72 347 zł76%-45 136 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka83 531 zł92+31.7%21 720 zł86%-28 206 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka62 400 zł100+38.2%63 897 zł79%-36 365 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian82 880 zł83+33.6%28 476 zł87%-23 958 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka90 318 zł87+30.8%11 758 zł89%-22 542 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian76 601 zł87+33.4%39 230 zł84%-27 906 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian70 079 zł92+34.3%48 656 zł82%-33 440 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka52 081 zł116+41.6%77 115 zł74%-46 088 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka97 029 zł83+31.1%339 zł94%-18 398 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka72 425 zł83+35.6%49 563 zł84%-28 059 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka56 233 zł104+38.9%72 758 zł77%-41 567 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka66 466 zł87+35.3%59 646 zł82%-31 862 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka60 139 zł92+36.3%68 651 zł78%-37 300 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka87 626 zł79+28.9%17 397 zł89%-23 665 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian74 162 zł79+31.4%44 334 zł84%-28 914 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian80 589 zł74+30.4%35 340 zł88%-23 498 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka64 214 zł79+33.4%64 356 zł81%-32 786 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka94 316 zł74+27.9%7676 zł94%-18 120 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka70 445 zł74+32.3%55 823 zł84%-27 464 zł0.735
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian78 157 zł66+28.5%40 401 zł87%-24 495 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka91 632 zł66+26.1%13 220 zł93%-19 232 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka68 201 zł66+30.4%60 525 zł83%-28 378 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 325 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.90 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.