HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat bydgoski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy127 915 mieszkańcówdochody własne 8046 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.53% do 2.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.17% do 19.89%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne60 946 zł132+20.4%24 456 zł83%-28 722 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 090 zł137+20.4%26 729 zł81%-30 993 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne63 960 zł119+18.1%20 470 zł85%-24 736 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 017 zł150+22.8%30 781 zł79%-35 046 zł0.344
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 074 zł123+17.8%22 824 zł83%-27 053 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne67 119 zł110+16.9%17 792 zł86%-22 057 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne66 889 zł105+15.5%16 621 zł87%-20 859 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne65 941 zł108+15.0%17 515 zł86%-21 754 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne70 060 zł97+14.6%13 889 zł90%-18 155 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian48 985 zł127+19.5%43 101 zł78%-33 748 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian52 108 zł114+17.1%40 706 zł81%-29 714 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 137 zł105+16.0%36 590 zł82%-27 107 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 253 zł132+19.5%46 841 zł77%-35 954 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne71 677 zł90+12.7%11 403 zł93%-15 650 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne70 718 zł93+12.2%12 310 zł92%-16 558 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 345 zł118+16.9%44 475 zł80%-31 966 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 072 zł145+21.8%49 330 zł75%-40 054 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian55 145 zł100+14.6%38 401 zł83%-25 790 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne72 918 zł83+12.2%10 110 zł94%-14 358 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 195 zł103+14.1%39 311 zł82%-26 687 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 187 zł92+13.7%34 276 zł85%-23 156 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 541 zł123+18.9%55 141 zł76%-36 636 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja45 730 zł110+16.6%52 633 zł78%-32 567 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 698 zł101+15.4%48 626 zł80%-29 990 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 872 zł128+18.9%58 772 zł74%-38 811 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 029 zł114+16.3%56 294 zł77%-34 788 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 916 zł85+11.8%33 325 zł86%-20 600 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 625 zł141+21.2%61 345 zł71%-42 946 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian58 955 zł88+11.3%34 248 zł86%-21 511 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 832 zł96+14.1%50 216 zł81%-28 607 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne76 378 zł75+10.0%6286 zł97%-10 542 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 883 zł99+13.5%51 126 zł80%-29 504 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 814 zł88+13.2%46 199 zł82%-26 004 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 155 zł78+11.3%32 048 zł87%-19 311 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne77 607 zł68+9.4%5006 zł97%-9263 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 607 zł81+11.3%45 136 zł84%-23 414 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 646 zł84+10.7%46 059 zł84%-24 324 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian64 599 zł70+9.1%28 346 zł92%-15 511 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja54 846 zł74+10.7%43 859 zł85%-22 124 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian65 827 zł63+8.6%27 082 zł93%-14 235 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 294 zł66+8.6%40 154 zł88%-18 321 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne82 211 zł53+6.7%0 zł99%-4266 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 522 zł59+8.0%38 889 zł89%-17 044 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian70 415 zł48+5.9%22 359 zł97%-9256 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 113 zł44+5.4%34 167 zł95%-12 060 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 280 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.07 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.