HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Opole

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy125 492 mieszkańcówdochody własne 12 197 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.25% do 4.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.42% do 19.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne98 170 zł132+13.0%32 677 zł87%-44 993 zł0.270
●RozwójDoinwestowanieAktywne94 263 zł137+13.0%35 882 zł86%-48 147 zł0.294
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne90 825 zł150+15.3%40 969 zł84%-53 245 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne101 518 zł119+10.8%27 696 zł90%-40 001 zł0.311
Bez zmianDoinwestowanieAktywne97 559 zł123+10.6%31 033 zł88%-43 250 zł0.330
●Szeroki programOgraniczenieAktywne106 114 zł110+9.7%23 574 zł91%-35 938 zł0.337
Bez zmianBez zmianAktywne104 729 zł105+8.4%22 940 zł91%-35 206 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne103 976 zł108+7.9%23 578 zł91%-35 847 zł0.393
●RozwójOgraniczenieAktywne109 349 zł97+7.6%18 728 zł94%-31 080 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian78 741 zł127+12.1%61 084 zł82%-54 339 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian82 260 zł114+9.9%58 222 zł85%-49 266 zł0.470
RozwójDoinwestowanieBez zmian75 028 zł132+12.1%66 269 zł80%-57 383 zł0.472
Szeroki programOgraniczenieBez zmian86 654 zł105+8.8%52 153 zł86%-45 321 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne111 024 zł90+5.8%15 632 zł96%-27 949 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian71 421 zł145+14.3%69 236 zł79%-62 562 zł0.483
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne110 252 zł93+5.2%16 291 zł96%-28 612 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian78 493 zł118+9.7%63 482 zł83%-52 406 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne112 452 zł83+5.2%14 091 zł97%-26 412 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian85 639 zł100+7.6%55 533 zł86%-44 389 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian84 882 zł103+7.0%56 187 zł86%-45 035 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian90 060 zł92+6.7%49 422 zł89%-40 381 zł0.537
Szeroki programBez zmianRezygnacja68 154 zł123+11.6%79 243 zł79%-59 835 zł0.547
RozwójBez zmianRezygnacja71 776 zł110+9.4%76 213 zł80%-54 702 zł0.565
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja76 073 zł101+8.3%70 303 zł83%-50 808 zł0.569
RozwójDoinwestowanieRezygnacja64 539 zł128+11.6%84 268 zł78%-62 827 zł0.572
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja60 828 zł141+13.8%87 403 zł76%-68 066 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian91 908 zł85+4.9%48 382 zł90%-37 163 zł0.587
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja68 105 zł114+9.2%81 314 zł79%-57 791 zł0.588
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian91 133 zł88+4.4%49 095 zł90%-37 830 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne117 182 zł75+3.2%8488 zł98%-20 855 zł0.593
Bez zmianBez zmianRezygnacja75 258 zł96+7.0%73 358 zł83%-49 766 zł0.608
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja74 501 zł99+6.5%74 032 zł82%-50 411 zł0.615
Bez zmianOgraniczenieBez zmian93 333 zł78+4.4%46 895 zł91%-35 630 zł0.616
RozwójOgraniczenieRezygnacja79 583 zł88+6.2%67 469 zł85%-45 807 zł0.618
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne118 593 zł68+2.7%6967 zł99%-19 338 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja81 532 zł81+4.4%66 476 zł86%-42 532 zł0.662
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja80 758 zł84+3.9%67 190 zł86%-43 197 zł0.668
LikwidacjaBez zmianBez zmian98 040 zł70+2.3%41 677 zł94%-30 099 zł0.674
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja82 958 zł74+3.9%64 990 zł87%-40 997 zł0.688
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian99 448 zł63+1.8%40 210 zł95%-28 586 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja87 670 zł66+1.8%59 765 zł90%-35 459 zł0.737
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne124 602 zł53+0.1%0 zł99%-12 421 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja89 079 zł59+1.3%58 297 zł91%-33 945 zł0.767
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian105 433 zł48-0.7%33 894 zł98%-21 698 zł0.808
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja95 069 zł44-1.2%51 946 zł95%-27 049 zł0.859

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 348 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.14 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 38% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.