HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Komprachcice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9347 mieszkańcówdochody własne 5883 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-10.94% do 7.57%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.2% do 18.92%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka34 950 zł133-2.7%18 244 zł78%-50 275 zł0.292
●RozwójProgramPodwyżka38 794 zł121-4.6%13 633 zł82%-45 745 zł0.302
Szeroki programBez zmianPodwyżka33 730 zł124-5.0%21 013 zł78%-50 059 zł0.369
●Bez zmianProgramPodwyżka42 401 zł109-6.4%9268 zł86%-41 461 zł0.372
RozwójProgramBez zmian29 611 zł121-2.7%27 955 zł76%-50 287 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka37 559 zł112-6.9%16 556 zł81%-45 543 zł0.410
Bez zmianProgramBez zmian33 208 zł109-4.6%23 751 zł78%-46 022 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian25 777 zł133-0.7%32 403 zł73%-54 797 zł0.424
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka31 921 zł116-6.4%24 549 zł77%-51 487 zł0.445
Szeroki programBez zmianBez zmian24 841 zł124-3.1%35 328 zł73%-54 411 zł0.469
RozwójBez zmianBez zmian28 659 zł112-5.0%30 893 zł76%-49 915 zł0.470
Bez zmianProgramObniżka26 417 zł109-3.1%34 714 zł75%-49 388 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka46 139 zł96-8.5%4623 zł89%-36 869 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian36 933 zł96-6.6%19 249 zł83%-41 456 zł0.485
RozwójProgramObniżka22 827 zł121-1.2%38 903 zł72%-53 638 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka41 152 zł100-8.7%12 343 zł85%-41 274 zł0.491
RozwójWstrzymaniePodwyżka35 758 zł104-8.3%20 077 zł80%-46 956 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian32 242 zł100-6.9%26 701 zł79%-45 665 zł0.514
OgraniczenieProgramObniżka30 132 zł96-5.2%30 667 zł78%-44 841 zł0.524
Szeroki programWstrzymanieBez zmian23 207 zł116-4.6%38 580 zł72%-55 723 zł0.530
●Szeroki programProgramObniżka19 002 zł133+0.8%43 335 zł68%-58 134 zł0.538
RozwójBez zmianObniżka22 086 zł112-3.6%41 500 zł72%-53 141 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian27 033 zł104-6.4%34 128 zł75%-51 213 zł0.548
Bez zmianBez zmianObniżka25 661 zł100-5.5%37 324 zł76%-48 905 zł0.565
Szeroki programBez zmianObniżka18 276 zł124-1.7%45 920 zł68%-57 621 zł0.565
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka39 359 zł92-10.1%15 848 zł84%-42 672 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian40 579 zł83-8.7%15 718 zł87%-37 011 zł0.591
OgraniczenieBez zmianBez zmian35 950 zł87-8.9%22 214 zł83%-41 116 zł0.599
Bez zmianWstrzymanieBez zmian30 623 zł92-8.3%29 921 zł78%-46 948 zł0.601
Głębokie cięcieProgramObniżka33 770 zł83-7.4%27 344 zł82%-40 413 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka44 873 zł87-10.7%7829 zł89%-36 699 zł0.604
RozwójWstrzymanieObniżka20 589 zł104-5.0%44 524 zł71%-54 354 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka16 771 zł116-3.1%48 959 zł66%-58 849 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka49 798 zł83-10.5%290 zł91%-32 400 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka29 360 zł87-7.6%33 208 zł78%-44 375 zł0.624
Bez zmianWstrzymanieObniżka24 171 zł92-6.9%40 332 zł75%-50 104 zł0.644
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian34 341 zł79-10.3%25 414 zł82%-42 380 zł0.689
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka43 090 zł79-12.1%11 313 zł88%-38 077 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian39 580 zł74-11.0%18 686 zł87%-36 687 zł0.707
OgraniczenieWstrzymanieObniżka27 879 zł79-8.9%35 845 zł77%-45 554 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianObniżka32 981 zł74-9.6%29 975 zł82%-39 964 zł0.714
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka48 516 zł74-12.8%3466 zł91%-32 246 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian37 981 zł66-12.3%21 245 zł87%-37 933 zł0.797
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka31 510 zł66-11.0%32 292 zł82%-41 126 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka46 743 zł66-14.1%6902 zł90%-33 606 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 297 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.34 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 58% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.