HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dąbrowa

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8201 mieszkańcówdochody własne 6813 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-8.89% do 5.61%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.86% do 17.46%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka41 878 zł133-6.2%18 912 zł86%-40 040 zł0.281
●RozwójProgramPodwyżka45 950 zł121-8.1%14 138 zł89%-35 318 zł0.296
Szeroki programBez zmianPodwyżka40 265 zł124-8.5%21 782 zł85%-40 217 zł0.362
●Bez zmianProgramPodwyżka49 780 zł109-9.9%9617 zł91%-30 847 zł0.370
RozwójProgramBez zmian35 385 zł121-6.2%29 450 zł82%-41 372 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka44 319 zł112-10.3%17 199 zł89%-35 512 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian39 204 zł109-8.1%25 119 zł86%-36 921 zł0.411
●Szeroki programProgramBez zmian31 325 zł133-4.3%34 038 zł78%-46 075 zł0.415
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka38 125 zł116-9.9%25 480 zł83%-41 938 zł0.440
Szeroki programBez zmianBez zmian30 038 zł124-6.7%37 161 zł78%-46 037 zł0.464
RozwójBez zmianBez zmian34 081 zł112-8.5%32 597 zł81%-41 353 zł0.469
Bez zmianProgramObniżka31 393 zł109-6.7%36 885 zł80%-41 402 zł0.484
●OgraniczenieProgramPodwyżka53 783 zł96-11.8%4742 zł94%-26 039 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian43 193 zł96-10.1%20 477 zł90%-32 139 zł0.486
RozwójProgramObniżka27 582 zł121-4.8%41 201 zł77%-45 839 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka48 132 zł100-12.1%12 863 zł91%-31 059 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka42 188 zł104-11.7%20 881 zł88%-37 219 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian37 882 zł100-10.3%28 282 zł86%-36 919 zł0.516
OgraniczenieProgramObniżka35 371 zł96-8.7%32 621 zł85%-36 638 zł0.527
Szeroki programWstrzymanieBez zmian28 097 zł116-8.1%40 556 zł76%-47 618 zł0.527
●Szeroki programProgramObniżka23 531 zł133-2.9%45 766 zł74%-50 527 zł0.533
RozwójBez zmianObniżka26 520 zł112-7.1%43 985 zł76%-45 661 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian32 148 zł104-9.9%35 977 zł80%-42 919 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka22 486 zł124-5.3%48 533 zł73%-50 331 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka30 313 zł100-9.0%39 684 zł80%-41 242 zł0.569
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka46 009 zł92-13.4%16 530 zł90%-32 750 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian47 094 zł83-12.1%16 679 zł92%-27 484 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian41 852 zł87-12.3%23 657 zł89%-32 157 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian35 959 zł92-11.7%31 647 zł84%-38 470 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka52 116 zł87-14.0%8213 zł94%-26 272 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka39 262 zł83-10.8%29 012 zł89%-32 001 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka20 692 zł116-6.7%51 704 zł72%-51 808 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka24 735 zł104-8.5%47 141 zł76%-47 124 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka57 698 zł83-13.9%0 zł96%-21 361 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka34 272 zł87-11.0%35 363 zł85%-36 499 zł0.629
Bez zmianWstrzymanieObniżka28 537 zł92-10.3%42 825 zł79%-42 690 zł0.649
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian39 939 zł79-13.6%27 003 zł89%-33 689 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka50 004 zł79-15.3%11 860 zł93%-27 944 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian45 733 zł74-14.3%19 884 zł92%-27 522 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka32 506 zł79-12.3%38 201 zł83%-37 928 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianObniżka38 143 zł74-13.0%31 856 zł89%-31 882 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka56 012 zł74-16.0%3738 zł96%-21 613 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian43 831 zł66-15.6%22 692 zł91%-29 037 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka36 388 zł66-14.3%34 405 zł88%-33 293 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka53 910 zł66-17.3%7316 zł95%-23 266 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 316 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.98 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 40% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.