HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chrząstowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7195 mieszkańcówdochody własne 7564 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.09% do 1.3%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.12% do 31.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka117 421 zł133+10.9%17 646 zł80%-39 588 zł0.225
●RozwójProgramPodwyżka121 523 zł121+8.7%13 257 zł82%-35 199 zł0.268
Szeroki programBez zmianPodwyżka113 763 zł124+8.2%28 441 zł80%-39 005 zł0.326
●Bez zmianProgramPodwyżka125 381 zł109+6.6%9118 zł83%-31 059 zł0.360
RozwójProgramBez zmian104 644 zł121+10.9%52 756 zł79%-39 879 zł0.367
●Szeroki programProgramBez zmian100 552 zł133+13.1%57 064 zł78%-44 257 zł0.377
RozwójBez zmianPodwyżka117 845 zł112+6.1%24 144 zł82%-34 639 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian108 492 zł109+8.7%48 697 zł81%-35 751 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka110 450 zł116+6.6%36 516 zł79%-39 977 zł0.410
Szeroki programBez zmianBez zmian97 388 zł124+10.4%67 538 zł78%-43 517 zł0.442
RozwójBez zmianBez zmian101 460 zł112+8.2%63 252 zł79%-39 162 zł0.464
RozwójWstrzymaniePodwyżka114 540 zł104+4.5%32 211 zł82%-35 601 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka129 405 zł96+4.3%4759 zł86%-26 694 zł0.483
RozwójProgramObniżka92 153 zł121+12.6%82 612 zł78%-43 331 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka121 684 zł100+4.0%20 095 zł83%-30 521 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian112 505 zł96+6.4%44 430 zł82%-31 400 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka95 994 zł109+10.4%78 560 zł79%-39 212 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian94 372 zł116+8.7%74 950 zł78%-44 388 zł0.510
●Szeroki programProgramObniżka88 068 zł133+14.8%86 912 zł75%-47 700 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian105 289 zł100+6.1%59 215 zł81%-35 056 zł0.521
RozwójWstrzymanieBez zmian98 451 zł104+6.6%70 656 zł79%-40 024 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka99 998 zł96+8.0%74 353 zł80%-34 871 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka89 336 zł112+9.8%92 277 zł77%-42 498 zł0.558
Szeroki programBez zmianObniżka85 271 zł124+12.0%96 554 zł75%-46 845 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka118 385 zł92+2.4%28 154 zł83%-31 475 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka93 158 zł100+7.7%88 247 zł79%-38 401 zł0.591
Głębokie cięcieProgramBez zmian116 431 zł83+4.0%40 531 zł84%-27 150 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka125 686 zł87+1.7%15 841 zł86%-26 181 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian102 287 zł92+4.5%66 610 zł80%-35 910 zł0.611
OgraniczenieBez zmianBez zmian109 279 zł87+3.8%55 006 zł82%-30 730 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka82 476 zł116+10.4%103 472 zł74%-47 642 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka133 343 zł83+1.9%564 zł89%-22 429 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka86 548 zł104+8.2%99 186 zł77%-43 287 zł0.629
Głębokie cięcieProgramObniżka103 915 zł83+5.5%70 616 zł82%-30 631 zł0.631
OgraniczenieBez zmianObniżka97 139 zł87+5.3%84 248 zł80%-34 086 zł0.657
Bez zmianWstrzymanieObniżka90 376 zł92+6.1%95 148 zł79%-39 181 zł0.672
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka122 397 zł79+0.2%23 889 zł85%-27 124 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian106 286 zł79+2.2%62 359 zł82%-31 573 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian113 183 zł74+1.4%51 281 zł84%-26 505 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka129 601 zł74-0.6%11 868 zł89%-21 941 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka94 366 zł79+3.8%91 082 zł80%-34 855 zł0.745
Głębokie cięcieBez zmianObniżka101 034 zł74+2.9%80 531 zł82%-29 870 zł0.747
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian110 199 zł66-0.1%58 601 zł84%-27 337 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka126 321 zł66-2.1%19 851 zł88%-22 874 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka98 270 zł66+1.4%87 356 zł82%-30 629 zł0.838

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 318 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.75 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.