HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gorzów Śląski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6846 mieszkańcówdochody własne 7506 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.06% do -0.11%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.5% do 18.78%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka62 276 zł133-1.5%17 388 zł96%-11 106 zł0.261
●RozwójProgramPodwyżka66 423 zł121-3.4%12 948 zł99%-6671 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka60 086 zł124-3.9%21 697 zł96%-11 455 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka70 327 zł109-5.3%8758 zł100%-2487 zł0.367
RozwójProgramBez zmian53 898 zł121-1.5%32 296 zł93%-13 989 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka64 214 zł112-5.8%17 314 zł98%-7043 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian49 762 zł133+0.5%36 656 zł88%-18 411 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian57 791 zł109-3.4%28 185 zł96%-9817 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 600 zł116-5.3%25 647 zł94%-13 008 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian47 952 zł124-1.9%40 630 zł88%-18 523 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian52 069 zł112-3.9%36 293 zł93%-14 124 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka74 410 zł96-7.4%4326 zł100%1937 zł0.484
RozwójProgramObniżka44 646 zł121+0.0%46 779 zł86%-19 387 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian61 861 zł96-5.5%23 852 zł99%-5409 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka48 531 zł109-1.9%42 677 zł91%-15 224 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka68 098 zł100-7.7%13 190 zł99%-2880 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 736 zł104-7.2%21 264 zł98%-8586 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian55 942 zł100-5.8%32 203 zł96%-9973 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian45 696 zł116-3.4%44 266 zł86%-19 929 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka40 517 zł133+2.1%51 130 zł84%-23 800 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka52 591 zł96-4.1%38 356 zł95%-10 828 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian49 821 zł104-5.3%39 919 zł91%-15 520 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka43 099 zł112-2.4%50 347 zł86%-19 347 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka38 990 zł124-0.5%54 676 zł83%-23 737 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka46 964 zł100-4.4%46 266 zł90%-15 206 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka65 628 zł92-9.1%17 154 zł99%-4414 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian65 841 zł83-7.7%19 786 zł100%-1105 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka72 159 zł87-9.7%8867 zł100%1519 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 990 zł87-7.9%27 895 zł99%-5590 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian53 703 zł92-7.2%35 821 zł95%-11 360 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka36 905 zł116-1.9%58 053 zł81%-25 034 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 562 zł83-6.3%34 423 zł98%-6535 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka78 402 zł83-9.5%0 zł100%6256 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka41 022 zł104-3.9%53 715 zł86%-20 634 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka51 002 zł87-6.5%41 970 zł95%-10 834 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka44 895 zł92-5.8%49 626 zł89%-16 484 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka69 699 zł79-11.1%12 820 zł100%-3 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 760 zł79-9.3%31 501 zł98%-6966 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 948 zł74-10.0%23 995 zł100%-1310 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka48 942 zł79-7.9%45 318 zł94%-12 101 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianObniżka54 951 zł74-8.6%38 202 zł98%-6565 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka76 130 zł74-11.8%4786 zł100%5814 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 728 zł66-11.3%27 500 zł99%-2674 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka52 901 zł66-10.0%41 450 zł97%-7821 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka73 680 zł66-13.1%8637 zł100%4303 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.84 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 12% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.