HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gogolin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 632 mieszkańcówdochody własne 10 270 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.25% do 2.83%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.22% do 24.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka98 936 zł133-1.8%22 003 zł79%-60 928 zł0.236
●RozwójProgramPodwyżka103 829 zł121-3.8%16 495 zł81%-55 445 zł0.274
Szeroki programBez zmianPodwyżka95 013 zł124-4.2%31 623 zł78%-60 941 zł0.335
●Bez zmianProgramPodwyżka108 461 zł109-5.7%11 258 zł83%-50 233 zł0.363
RozwójProgramBez zmian85 650 zł121-1.8%52 146 zł78%-62 234 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian80 772 zł133+0.2%57 403 zł76%-67 697 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka99 879 zł112-6.1%26 216 zł80%-55 487 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian90 267 zł109-3.8%47 209 zł79%-57 043 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka91 153 zł116-5.7%39 331 zł78%-62 851 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian77 397 zł124-2.3%66 606 zł76%-67 473 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian82 248 zł112-4.2%61 416 zł78%-62 040 zł0.465
RozwójProgramObniżka72 214 zł121-0.3%79 342 zł75%-67 241 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka113 421 zł96-7.7%5549 zł85%-44 558 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka96 031 zł104-7.6%33 908 zł80%-57 382 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka104 485 zł100-8.0%21 078 zł83%-50 304 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian95 208 zł96-5.9%41 963 zł81%-51 394 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka76 820 zł109-2.3%74 480 zł77%-62 066 zł0.491
●Szeroki programProgramObniżka67 347 zł133+1.7%84 469 zł72%-72 688 zł0.514
Szeroki programWstrzymanieBez zmian73 869 zł116-3.8%73 806 zł75%-69 230 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian86 839 zł100-6.1%56 492 zł78%-56 878 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka81 747 zł96-4.4%69 249 zł78%-56 436 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian78 731 zł104-5.7%68 601 zł77%-63 781 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka69 217 zł112-2.8%87 739 zł74%-66 873 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka64 377 zł124-0.8%92 881 zł71%-72 291 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka100 648 zł92-9.4%28 783 zł82%-52 183 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka73 797 zł100-4.7%82 907 zł77%-61 727 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian100 025 zł83-8.0%37 057 zł83%-45 902 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka109 414 zł87-10.0%15 621 zł85%-44 663 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian91 749 zł87-8.2%51 210 zł80%-51 263 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian83 334 zł92-7.6%63 662 zł78%-58 603 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka61 095 zł116-2.3%99 609 zł70%-73 934 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka118 255 zł83-9.9%0 zł88%-39 041 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka86 550 zł83-6.6%64 508 zł80%-50 963 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka65 947 zł104-4.2%94 419 zł73%-68 501 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka78 694 zł87-6.8%77 799 zł78%-56 131 zł0.650
Bez zmianWstrzymanieObniżka70 538 zł92-6.1%89 495 zł76%-63 339 zł0.668
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka105 592 zł79-11.4%23 406 zł84%-46 521 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian88 258 zł79-9.6%58 311 zł80%-52 968 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian96 536 zł74-10.3%46 547 zł83%-45 803 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka114 219 zł74-12.1%10 549 zł88%-39 178 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka75 448 zł79-8.2%84 278 zł78%-57 723 zł0.739
Głębokie cięcieBez zmianObniżka83 467 zł74-8.9%73 210 zł80%-50 690 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian93 059 zł66-11.7%53 483 zł82%-47 490 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka110 411 zł66-13.4%18 177 zł86%-41 017 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka80 235 zł66-10.3%79 677 zł79%-52 264 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 386 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.77 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.