HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat krapkowicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy59 288 mieszkańcówdochody własne 7618 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.98% do 1.1%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.57% do 22.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne64 702 zł132-4.3%25 045 zł81%-36 041 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne61 774 zł137-4.3%27 385 zł80%-38 350 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne67 683 zł119-6.2%20 985 zł83%-31 964 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 736 zł150-2.4%31 511 zł78%-42 493 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 717 zł123-6.4%23 388 zł82%-34 334 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 912 zł110-7.2%18 227 zł85%-29 232 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne70 571 zł105-8.3%17 051 zł85%-28 011 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne69 624 zł108-8.7%17 936 zł85%-28 898 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne73 820 zł97-9.0%14 244 zł87%-25 239 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian52 210 zł127-5.1%44 998 zł77%-40 953 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian55 304 zł114-7.0%42 594 zł79%-36 829 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian49 411 zł132-5.1%48 921 zł76%-43 197 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 400 zł105-7.9%38 265 zł81%-34 167 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne75 399 zł90-10.6%11 692 zł89%-22 667 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 440 zł93-11.0%12 590 zł88%-23 566 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 466 zł118-7.2%46 562 zł78%-39 134 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian46 260 zł145-3.2%51 391 zł74%-47 387 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian58 305 zł100-9.0%40 297 zł82%-32 829 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 640 zł83-11.0%10 390 zł90%-21 366 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 355 zł103-9.5%41 191 zł81%-33 718 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 422 zł92-9.7%35 949 zł83%-30 126 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 467 zł123-5.6%57 780 zł76%-43 825 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja48 630 zł110-7.4%55 290 zł77%-39 665 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja51 662 zł101-8.4%51 115 zł78%-37 033 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 733 zł128-5.6%61 588 zł74%-46 038 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 856 zł114-7.6%59 129 zł76%-41 941 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 116 zł85-11.3%35 154 zł84%-27 504 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 513 zł141-3.6%64 178 zł70%-50 264 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 155 zł88-11.7%36 079 zł84%-28 406 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 699 zł96-9.5%53 025 zł79%-35 631 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 139 zł75-12.8%6435 zł95%-17 424 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja50 749 zł99-9.9%53 937 zł78%-36 519 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 753 zł88-10.2%48 833 zł81%-32 957 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 355 zł78-11.7%33 879 zł85%-26 206 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 369 zł68-13.2%5146 zł95%-16 137 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 514 zł81-11.7%47 918 zł83%-30 300 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 553 zł84-12.2%48 843 zł82%-31 201 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 840 zł70-13.5%30 149 zł88%-22 280 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 753 zł74-12.2%46 643 zł83%-29 001 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian69 068 zł63-13.9%28 886 zł89%-20 995 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 242 zł66-13.9%42 909 zł85%-25 071 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 014 zł53-15.4%0 zł98%-11 005 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 470 zł59-14.4%41 646 zł86%-23 785 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 697 zł48-16.1%24 136 zł95%-15 881 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 103 zł44-16.5%36 902 zł91%-18 667 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.19 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 56% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.