HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kluczbork

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy33 669 mieszkańcówdochody własne 6414 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.19% do 0.47%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.25% do 18.43%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka42 980 zł133-4.2%16 326 zł84%-22 972 zł0.283
●RozwójProgramPodwyżka46 859 zł121-6.1%12 166 zł86%-18 812 zł0.297
Szeroki programBez zmianPodwyżka41 579 zł124-6.5%19 546 zł84%-22 761 zł0.363
●Bez zmianProgramPodwyżka50 500 zł109-7.9%8250 zł92%-14 896 zł0.370
RozwójProgramBez zmian36 898 zł121-4.2%28 086 zł82%-24 177 zł0.389
RozwójBez zmianPodwyżka45 442 zł112-8.4%15 431 zł87%-18 620 zł0.407
Bez zmianProgramBez zmian40 530 zł109-6.1%24 273 zł85%-20 272 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian33 028 zł133-2.2%32 141 zł78%-28 325 zł0.418
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka39 678 zł116-7.9%22 795 zł83%-23 869 zł0.439
Szeroki programBez zmianBez zmian31 932 zł124-4.6%35 206 zł78%-27 937 zł0.465
RozwójBez zmianBez zmian35 785 zł112-6.5%31 169 zł82%-23 807 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka54 270 zł96-10.0%4144 zł96%-10 790 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka33 166 zł109-4.6%36 390 zł81%-24 237 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian44 288 zł96-8.1%20 297 zł89%-16 181 zł0.486
RozwójProgramObniżka29 541 zł121-2.7%40 195 zł77%-28 133 zł0.490
Bez zmianBez zmianPodwyżka49 066 zł100-10.2%11 558 zł92%-14 722 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka43 547 zł104-9.8%18 672 zł86%-19 720 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian39 401 zł100-8.4%27 375 zł85%-19 921 zł0.515
Szeroki programWstrzymanieBez zmian30 216 zł116-6.1%38 167 zł77%-28 932 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka36 916 zł96-6.7%32 423 zł84%-20 157 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka25 679 zł133-0.7%44 242 zł74%-32 273 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian34 076 zł104-7.9%34 122 zł81%-24 794 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka28 654 zł112-5.1%42 919 zł77%-27 633 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka24 808 zł124-3.2%46 948 zł74%-31 754 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka32 263 zł100-7.0%39 132 zł81%-23 755 zł0.569
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka47 179 zł92-11.6%14 790 zł91%-15 813 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian47 968 zł83-10.2%16 539 zł93%-12 182 zł0.592
OgraniczenieBez zmianBez zmian43 140 zł87-10.4%23 420 zł89%-15 851 zł0.600
Bez zmianWstrzymanieBez zmian37 698 zł92-9.8%30 320 zł84%-20 899 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka52 817 zł87-12.2%7509 zł96%-10 638 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka40 588 zł83-8.9%28 773 zł88%-16 168 zł0.608
RozwójWstrzymanieObniżka27 082 zł104-6.5%45 656 zł76%-28 537 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka23 229 zł116-4.6%49 692 zł73%-32 666 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka57 961 zł83-12.0%175 zł98%-6777 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka35 993 zł87-9.1%35 187 zł84%-19 696 zł0.629
Bez zmianWstrzymanieObniżka30 697 zł92-8.4%41 861 zł80%-24 650 zł0.648
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian41 446 zł79-11.8%26 355 zł87%-16 818 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka50 939 zł79-13.5%10 736 zł95%-11 717 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian46 802 zł74-12.5%19 804 zł93%-11 872 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieObniżka34 436 zł79-10.4%37 906 zł84%-20 580 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianObniżka39 647 zł74-11.1%31 677 zł88%-15 727 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka56 490 zł74-14.2%3749 zł99%-6646 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian45 117 zł66-13.8%22 663 zł92%-12 829 zł0.799
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka38 098 zł66-12.5%34 321 zł87%-16 602 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka54 621 zł66-15.5%6898 zł98%-7715 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 300 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.21 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 48% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.