HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Byczyna

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8462 mieszkańcówdochody własne 9395 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.43% do -0.15%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-47.9% do 81.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka1 248 900 zł133-8.2%22 707 zł62%-129 344 zł0.141
●RozwójProgramPodwyżka1 253 588 zł121-10.1%17 611 zł62%-124 249 zł0.235
Szeroki programBez zmianPodwyżka1 216 696 zł124-10.5%227 581 zł62%-126 984 zł0.268
●Szeroki programProgramBez zmian1 148 014 zł133-6.4%640 283 zł61%-129 131 zł0.292
RozwójProgramBez zmian1 152 688 zł121-8.2%635 808 zł61%-124 053 zł0.323
●Bez zmianProgramPodwyżka1 258 021 zł109-11.9%12 780 zł62%-119 417 zł0.350
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka1 196 267 zł116-11.9%352 747 zł61%-127 289 zł0.360
RozwójBez zmianPodwyżka1 221 360 zł112-12.3%223 116 zł62%-121 916 zł0.367
Bez zmianProgramBez zmian1 157 107 zł109-10.1%631 585 zł62%-119 238 zł0.395
Szeroki programBez zmianBez zmian1 118 230 zł124-8.7%836 613 zł61%-126 754 zł0.396
RozwójBez zmianBez zmian1 122 880 zł112-10.5%832 161 zł61%-121 703 zł0.452
RozwójWstrzymaniePodwyżka1 200 942 zł104-13.6%348 272 zł62%-122 208 zł0.461
●Szeroki programProgramObniżka1 072 393 zł133-4.9%1 109 439 zł60%-128 986 zł0.467
RozwójProgramObniżka1 077 057 zł121-6.8%1 104 975 zł61%-123 920 zł0.474
Szeroki programWstrzymanieBez zmian1 099 238 zł116-10.1%953 704 zł61%-127 037 zł0.477
Bez zmianBez zmianPodwyżka1 225 769 zł100-14.1%218 901 zł62%-117 111 zł0.478
●OgraniczenieProgramPodwyżka1 262 743 zł96-13.8%7571 zł63%-114 208 zł0.481
OgraniczenieProgramBez zmian1 161 811 zł96-12.0%627 115 zł62%-114 051 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka1 081 465 zł109-8.7%1 100 761 zł61%-119 119 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian1 127 275 zł100-12.3%827 960 zł62%-116 915 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian1 103 898 zł104-11.9%949 242 zł61%-121 973 zł0.543
Szeroki programBez zmianObniżka1 044 433 zł124-7.3%1 295 417 zł60%-126 596 zł0.548
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka1 205 362 zł92-15.4%344 047 zł62%-117 390 zł0.571
RozwójBez zmianObniżka1 049 072 zł112-9.2%1 290 975 zł61%-121 558 zł0.579
OgraniczenieProgramObniżka1 086 156 zł96-10.7%1 096 304 zł62%-113 948 zł0.587
OgraniczenieBez zmianPodwyżka1 230 463 zł87-16.0%214 440 zł63%-111 933 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka1 026 523 zł116-8.7%1 406 388 zł60%-126 862 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka1 267 349 zł83-15.8%2499 zł63%-109 137 zł0.616
Głębokie cięcieProgramBez zmian1 166 400 zł83-14.1%622 752 zł63%-109 001 zł0.618
Bez zmianWstrzymanieBez zmian1 108 304 zł92-13.6%945 030 zł61%-117 172 zł0.628
Bez zmianBez zmianObniżka1 053 457 zł100-11.0%1 286 783 zł61%-116 783 zł0.635
OgraniczenieBez zmianBez zmian1 131 951 zł87-14.2%823 516 zł62%-111 759 zł0.637
RozwójWstrzymanieObniżka1 031 173 zł104-10.5%1 401 936 zł60%-121 811 zł0.659
Głębokie cięcieProgramObniżka1 090 733 zł83-12.8%1 091 952 zł62%-108 912 zł0.682
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka1 210 070 zł79-17.2%339 574 zł63%-112 195 zł0.696
OgraniczenieBez zmianObniżka1 058 120 zł87-12.9%1 282 351 zł61%-111 643 zł0.717
Bez zmianWstrzymanieObniżka1 035 568 zł92-12.3%1 397 734 zł61%-117 023 zł0.723
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian1 112 994 zł79-15.5%940 574 zł62%-112 000 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka1 235 042 zł74-17.9%210 086 zł63%-106 892 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian1 136 513 zł74-16.2%819 177 zł62%-106 739 zł0.753
OgraniczenieWstrzymanieObniżka1 040 244 zł79-14.2%1 393 290 zł61%-111 867 zł0.810
Głębokie cięcieBez zmianObniżka1 062 669 zł74-14.9%1 278 024 zł62%-106 637 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka1 214 661 zł66-19.2%335 207 zł63%-107 138 zł0.826
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian1 117 568 zł66-17.5%936 223 zł62%-106 963 zł0.850
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka1 044 806 zł66-16.2%1 388 951 zł62%-106 846 zł0.910

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 369 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -5.43 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.