HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kędzierzyńsko-kozielski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy85 435 mieszkańcówdochody własne 7778 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.22% do 0.63%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.36% do 21.01%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne59 675 zł132-7.7%25 435 zł81%-37 043 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne56 745 zł137-7.7%27 817 zł79%-39 394 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne62 734 zł119-9.5%21 327 zł83%-32 917 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne53 626 zł150-5.8%31 994 zł77%-43 588 zł0.343
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne59 764 zł123-9.7%23 774 zł81%-35 333 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne65 985 zł110-10.5%18 503 zł84%-30 120 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne65 697 zł105-11.5%17 348 zł84%-28 921 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne64 760 zł108-12.0%18 221 zł84%-29 796 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne68 971 zł97-12.3%14 474 zł86%-26 081 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian47 378 zł127-8.4%44 604 zł76%-42 151 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian50 549 zł114-10.3%42 042 zł78%-37 977 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 668 zł105-11.2%37 758 zł80%-35 252 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian44 576 zł132-8.4%48 458 zł75%-44 436 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 612 zł90-13.7%11 891 zł88%-23 478 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 663 zł93-14.2%12 777 zł88%-24 366 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian47 705 zł118-10.5%45 946 zł77%-40 327 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian41 346 zł145-6.6%51 087 zł73%-48 678 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian53 623 zł100-12.3%39 593 zł81%-33 933 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne71 863 zł83-14.2%10 577 zł89%-22 166 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian52 684 zł103-12.7%40 476 zł80%-34 810 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian56 766 zł92-13.0%35 281 zł83%-31 164 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja40 722 zł123-8.9%56 870 zł75%-45 144 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja43 961 zł110-10.7%54 193 zł76%-40 934 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 017 zł101-11.6%50 040 zł77%-38 239 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja37 984 zł128-8.9%60 614 zł72%-47 397 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja41 181 zł114-10.9%57 988 zł75%-43 252 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 521 zł85-14.4%34 314 zł84%-28 509 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja34 686 zł141-7.1%63 359 zł69%-51 676 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 570 zł88-14.9%35 228 zł83%-29 400 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 102 zł96-12.7%51 752 zł78%-36 853 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 437 zł75-15.9%6538 zł93%-18 140 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja46 164 zł99-13.1%52 653 zł77%-37 729 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja50 183 zł88-13.4%47 601 zł80%-34 114 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian59 770 zł78-14.9%33 028 zł85%-27 200 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 677 zł68-16.3%5238 zł95%-16 842 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja52 005 zł81-14.9%46 548 zł82%-31 424 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja51 054 zł84-15.3%47 462 zł81%-32 314 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 329 zł70-16.6%29 214 zł88%-23 191 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja53 254 zł74-15.3%45 262 zł83%-30 114 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian64 566 zł63-17.0%27 940 zł88%-21 894 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja56 817 zł66-17.0%41 443 zł85%-26 100 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 404 zł53-18.4%0 zł98%-11 618 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 055 zł59-17.4%40 169 zł85%-24 803 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 277 zł48-19.1%23 095 zł93%-16 689 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja62 770 zł44-19.5%35 326 zł90%-19 592 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.98 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 58% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.