HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat prudnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy50 875 mieszkańcówdochody własne 8219 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.58% do 0.4%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.7% do 28.76%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne108 582 zł132-5.9%26 088 zł80%-45 697 zł0.263
●RozwójDoinwestowanieAktywne105 168 zł137-5.9%28 435 zł79%-48 026 zł0.287
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne102 405 zł150-4.0%32 754 zł78%-52 363 zł0.297
●RozwójBez zmianAktywne111 284 zł119-7.7%21 830 zł82%-41 431 zł0.306
Bez zmianDoinwestowanieAktywne107 831 zł123-7.9%24 264 zł80%-43 826 zł0.325
●Szeroki programOgraniczenieAktywne115 056 zł110-8.7%19 012 zł82%-38 620 zł0.334
Bez zmianBez zmianAktywne113 888 zł105-9.8%17 727 zł83%-37 299 zł0.385
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne112 969 zł108-10.2%18 582 zł82%-38 156 zł0.392
●RozwójOgraniczenieAktywne117 679 zł97-10.5%14 837 zł84%-34 445 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian91 604 zł127-6.6%57 843 zł78%-50 334 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian94 456 zł114-8.5%56 759 zł79%-46 025 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian88 357 zł132-6.6%63 157 zł77%-52 600 zł0.472
Szeroki programOgraniczenieBez zmian98 057 zł105-9.4%51 010 zł80%-43 282 zł0.479
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian85 444 zł145-4.7%64 308 zł74%-56 980 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne118 940 zł90-12.0%12 144 zł85%-31 728 zł0.482
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne118 009 zł93-12.5%13 013 zł85%-32 599 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian91 168 zł118-8.7%62 104 zł78%-48 356 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne120 209 zł83-12.5%10 813 zł86%-30 399 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian97 208 zł100-10.5%55 772 zł80%-41 849 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian96 287 zł103-10.9%56 651 zł79%-42 708 zł0.530
RozwójOgraniczenieBez zmian100 830 zł92-11.2%50 013 zł82%-39 063 zł0.537
Szeroki programBez zmianRezygnacja82 472 zł123-7.1%78 770 zł76%-53 098 zł0.547
RozwójBez zmianRezygnacja85 411 zł110-8.9%77 502 zł77%-48 754 zł0.566
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja88 929 zł101-9.9%71 931 zł78%-46 040 zł0.571
RozwójDoinwestowanieRezygnacja79 309 zł128-7.1%83 903 zł74%-55 335 zł0.573
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja76 307 zł141-5.2%85 240 zł72%-59 749 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian102 243 zł85-12.7%50 413 zł82%-36 298 zł0.589
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja82 208 zł114-9.1%82 667 zł76%-51 057 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne123 898 zł75-14.2%6670 zł88%-26 266 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian101 309 zł88-13.2%51 306 zł82%-37 171 zł0.596
Bez zmianBez zmianRezygnacja88 252 zł96-10.9%76 331 zł79%-44 544 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian103 509 zł78-13.2%49 106 zł83%-34 971 zł0.617
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja87 331 zł99-11.4%77 210 zł78%-45 403 zł0.619
RozwójOgraniczenieRezygnacja91 791 zł88-11.7%70 749 zł79%-41 786 zł0.620
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne125 155 zł68-14.7%5354 zł89%-24 951 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja93 291 zł81-13.2%70 967 zł80%-38 988 zł0.665
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja92 358 zł84-13.6%71 860 zł80%-39 861 zł0.673
LikwidacjaBez zmianBez zmian107 183 zł70-14.9%45 158 zł84%-30 856 zł0.675
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja94 558 zł74-13.6%69 660 zł82%-37 661 zł0.690
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian108 437 zł63-15.3%43 865 zł85%-29 543 zł0.708
LikwidacjaBez zmianRezygnacja98 235 zł66-15.3%65 708 zł83%-33 540 zł0.741
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne130 009 zł53-16.8%0 zł94%-19 608 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja99 490 zł59-15.8%64 414 zł83%-32 227 zł0.770
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian113 275 zł48-17.5%38 960 zł88%-24 220 zł0.809
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja104 332 zł44-17.9%59 548 zł86%-26 898 zł0.862

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.