HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat namysłowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy41 753 mieszkańcówdochody własne 7380 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.67% do 0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.07% do 22.46%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 826 zł132+2.6%23 957 zł79%-34 225 zł0.296
●RozwójDoinwestowanieAktywne59 002 zł137+2.6%26 124 zł78%-36 392 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne64 773 zł119+0.6%20 000 zł81%-30 268 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne56 000 zł150+4.7%30 144 zł76%-40 411 zł0.343
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 916 zł123+0.4%22 248 zł79%-32 483 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne67 864 zł110-0.4%17 471 zł82%-27 739 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne67 635 zł105-1.6%16 176 zł83%-26 418 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne66 670 zł108-2.1%17 092 zł82%-27 336 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne70 742 zł97-2.4%13 593 zł85%-23 860 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian50 032 zł127+1.8%43 831 zł76%-38 420 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian53 087 zł114-0.2%41 665 zł78%-34 422 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian56 051 zł105-1.2%37 462 zł79%-31 956 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian47 330 zł132+1.8%47 696 zł74%-40 529 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne72 314 zł90-4.0%11 105 zł86%-21 356 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne71 338 zł93-4.5%12 034 zł85%-22 286 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian50 351 zł118-0.4%45 562 zł76%-36 580 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 222 zł145+3.9%49 922 zł71%-44 589 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian56 055 zł100-2.4%39 589 zł79%-30 532 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne73 538 zł83-4.5%9834 zł87%-20 086 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian55 088 zł103-2.9%40 518 zł79%-31 451 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian59 037 zł92-3.2%35 373 zł81%-28 036 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja43 683 zł123+1.3%56 689 zł73%-40 860 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja46 802 zł110-0.7%54 404 zł75%-36 830 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja49 706 zł101-1.7%50 316 zł77%-34 391 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 043 zł128+1.3%60 438 zł70%-42 941 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 127 zł114-0.9%58 186 zł73%-38 961 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 718 zł85-4.8%34 628 zł83%-25 488 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 869 zł141+3.3%62 784 zł67%-47 033 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 740 zł88-5.3%35 570 zł82%-26 420 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja49 835 zł96-2.9%52 209 zł78%-32 909 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne76 909 zł75-6.4%6130 zł91%-16 389 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja48 868 zł99-3.4%53 138 zł77%-33 828 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja52 757 zł88-3.6%48 107 zł79%-30 439 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 940 zł78-5.3%33 370 zł83%-24 220 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne78 123 zł68-6.9%4871 zł92%-15 131 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja54 502 zł81-5.3%47 244 zł81%-27 861 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja53 524 zł84-5.8%48 185 zł80%-28 792 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian65 298 zł70-7.2%29 760 zł86%-20 539 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 724 zł74-5.8%45 985 zł81%-26 592 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 510 zł63-7.6%28 513 zł86%-19 283 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja59 086 zł66-7.6%42 372 zł83%-22 907 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne82 627 zł53-9.2%0 zł96%-10 289 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja60 297 zł59-8.1%41 124 zł85%-21 651 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian70 999 zł48-9.9%23 904 zł91%-14 436 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 791 zł44-10.4%36 519 zł88%-16 800 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 275 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.