HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kietrz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9834 mieszkańcówdochody własne 9074 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.35% do 0.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.65% do 23.09%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka104 002 zł133-9.6%20 111 zł96%-19 223 zł0.233
●RozwójProgramPodwyżka108 620 zł121-11.4%15 040 zł98%-14 164 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka100 145 zł124-11.8%27 889 zł96%-20 025 zł0.333
●Bez zmianProgramPodwyżka112 984 zł109-13.1%10 233 zł99%-9368 zł0.362
RozwójProgramBez zmian90 934 zł121-9.6%44 861 zł93%-23 030 zł0.369
●Szeroki programProgramBez zmian86 330 zł133-7.7%49 724 zł89%-28 071 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka104 739 zł112-13.6%22 895 zł98%-14 993 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian95 284 zł109-11.4%40 258 zł96%-18 252 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka96 445 zł116-13.1%34 245 zł95%-22 180 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian83 004 zł124-10.0%57 012 zł89%-28 583 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian87 584 zł112-11.8%52 175 zł93%-23 568 zł0.465
RozwójProgramObniżka77 860 zł121-8.2%67 430 zł88%-29 571 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka117 625 zł96-15.1%5047 zł100%-4197 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka101 050 zł104-14.9%29 237 zł98%-17 134 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka109 080 zł100-15.3%18 162 zł99%-10 223 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian99 907 zł96-13.3%35 330 zł98%-13 104 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka82 200 zł109-10.0%62 838 zł91%-24 805 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka73 267 zł133-6.3%72 282 zł85%-34 599 zł0.514
Szeroki programWstrzymanieBez zmian79 625 zł116-11.4%62 840 zł88%-30 553 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian91 911 zł100-13.6%47 597 zł96%-18 815 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka86 811 zł96-12.0%57 925 zł95%-19 673 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian84 216 zł104-13.1%57 991 zł91%-25 525 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka74 905 zł112-10.5%74 088 zł87%-29 893 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka70 334 zł124-8.6%78 914 zł84%-34 895 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka105 401 zł92-16.6%24 492 zł99%-12 350 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka79 222 zł100-12.3%69 522 zł91%-25 153 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian104 418 zł83-15.3%30 729 zł99%-8091 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka113 694 zł87-17.2%13 071 zł100%-5082 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian96 508 zł87-15.5%42 700 zł98%-13 696 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian88 554 zł92-14.9%53 403 zł95%-20 759 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka67 194 zł116-10.0%84 349 zł83%-36 729 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka122 152 zł83-17.0%0 zł100%836 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka91 309 zł83-14.0%53 485 zł98%-14 677 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka71 775 zł104-11.8%79 512 zł85%-31 715 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka83 805 zł87-14.2%64 677 zł94%-20 051 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka76 102 zł92-13.6%74 935 zł89%-26 962 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka110 029 zł79-18.4%19 425 zł100%-7192 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian93 163 zł79-16.8%48 491 zł98%-15 624 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian100 992 zł74-17.4%38 303 zł99%-8713 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka118 195 zł74-19.1%8457 zł100%-77 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka80 698 zł79-15.5%70 037 zł93%-21 843 zł0.741
Głębokie cięcieBez zmianObniżka88 277 zł74-16.2%60 403 zł98%-15 083 zł0.742
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian97 660 zł66-18.7%43 996 zł99%-10 624 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka114 542 zł66-20.3%14 689 zł100%-2171 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka85 183 zł66-17.4%65 704 zł96%-16 860 zł0.833

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 363 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 11% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.