HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Głubczyce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy20 541 mieszkańcówdochody własne 7057 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.55% do 0.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.38% do 21.66%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka57 822 zł133-6.8%17 316 zł81%-32 412 zł0.265
●RozwójProgramPodwyżka61 884 zł121-8.6%12 938 zł83%-28 034 zł0.288
Szeroki programBez zmianPodwyżka55 821 zł124-9.1%22 225 zł81%-32 143 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka65 704 zł109-10.5%8808 zł86%-23 905 zł0.367
RozwójProgramBez zmian50 039 zł121-6.8%34 176 zł79%-33 360 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka59 865 zł112-10.9%17 897 zł83%-27 786 zł0.403
●Szeroki programProgramBez zmian45 988 zł133-4.9%38 432 zł76%-37 725 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian53 849 zł109-8.6%30 166 zł81%-29 243 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka53 478 zł116-10.5%26 613 zł80%-33 327 zł0.431
Szeroki programBez zmianBez zmian44 346 zł124-7.2%43 155 zł76%-37 276 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian48 379 zł112-9.1%38 920 zł79%-32 931 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka69 690 zł96-12.4%4444 zł89%-19 540 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian57 821 zł96-10.6%25 953 zł84%-24 895 zł0.487
RozwójProgramObniżka41 287 zł121-5.4%50 311 zł76%-37 287 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka45 089 zł109-7.2%46 310 zł78%-33 179 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka63 667 zł100-12.7%13 815 zł85%-23 676 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka57 530 zł104-12.2%22 274 zł82%-28 959 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian52 171 zł100-10.9%34 930 zł81%-28 835 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian42 221 zł116-8.6%47 188 zł76%-38 345 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka37 244 zł133-3.4%54 559 zł73%-41 642 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka49 052 zł96-9.3%42 107 zł81%-28 844 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian46 262 zł104-10.5%42 944 zł78%-33 991 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka39 893 zł112-7.7%54 583 zł76%-36 727 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka35 868 zł124-5.8%58 810 zł72%-41 061 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka43 677 zł100-9.5%50 602 zł78%-32 639 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka61 340 zł92-14.0%18 183 zł85%-24 840 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian61 708 zł83-12.7%22 002 zł87%-20 650 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian56 122 zł87-12.9%30 740 zł84%-24 510 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka67 632 zł87-14.6%9553 zł89%-19 335 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian50 061 zł92-12.2%38 945 zł81%-29 884 zł0.605
Głębokie cięcieProgramObniżka52 929 zł83-11.4%38 289 zł83%-24 610 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka33 905 zł116-7.2%62 559 zł70%-42 046 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka73 589 zł83-14.4%239 zł95%-15 280 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka37 938 zł104-9.1%58 324 zł75%-37 701 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka47 619 zł87-11.5%46 460 zł81%-28 327 zł0.636
Bez zmianWstrzymanieObniżka41 729 zł92-10.9%54 334 zł77%-33 605 zł0.655
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka65 314 zł79-15.9%13 937 zł88%-20 486 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian54 023 zł79-14.2%34 744 zł83%-25 547 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian59 988 zł74-14.9%26 950 zł87%-20 287 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka45 681 zł79-12.9%50 144 zł80%-29 280 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka51 476 zł74-13.6%42 765 zł84%-24 116 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka71 510 zł74-16.6%5584 zł95%-15 097 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian57 898 zł66-16.2%30 873 zł86%-21 313 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka49 547 zł66-14.9%46 405 zł83%-25 057 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka69 202 zł66-17.9%9886 zł93%-16 236 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.18 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.