HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Grodków

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy17 729 mieszkańcówdochody własne 7807 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.36% do 0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.8% do 26.1%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka87 772 zł133-6.0%18 278 zł80%-40 094 zł0.242
●RozwójProgramPodwyżka92 027 zł121-7.9%13 680 zł82%-35 496 zł0.276
Szeroki programBez zmianPodwyżka84 746 zł124-8.4%26 213 zł80%-39 795 zł0.338
●Bez zmianProgramPodwyżka96 036 zł109-9.7%9335 zł84%-31 151 zł0.363
RozwójProgramBez zmian77 017 zł121-6.0%44 309 zł79%-40 925 zł0.373
●Szeroki programProgramBez zmian72 773 zł133-4.1%48 780 zł77%-45 509 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka88 980 zł112-10.2%21 669 zł82%-35 219 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian81 014 zł109-7.9%40 090 zł81%-36 594 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka81 711 zł116-9.7%32 498 zł79%-41 064 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian70 196 zł124-6.5%56 412 zł77%-45 025 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian74 419 zł112-8.4%51 964 zł79%-40 464 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka100 247 zł96-11.7%4712 zł86%-26 529 zł0.483
RozwójProgramObniżka65 918 zł121-4.6%67 452 zł77%-44 929 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka85 954 zł104-11.5%27 991 zł82%-36 478 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka92 969 zł100-12.0%17 420 zł84%-30 897 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian85 211 zł96-9.9%35 626 zł83%-31 989 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka69 907 zł109-6.5%63 242 zł79%-40 608 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian67 432 zł116-7.9%62 252 zł77%-46 176 zł0.516
●Szeroki programProgramObniżka61 683 zł133-2.7%71 913 zł73%-49 502 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian78 396 zł100-10.2%47 767 zł81%-36 155 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka74 093 zł96-8.5%58 789 zł80%-36 017 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian71 664 zł104-9.7%57 795 zł79%-41 604 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka63 653 zł112-7.0%74 445 zł76%-44 332 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka59 438 zł124-5.1%78 883 zł73%-48 883 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka89 952 zł92-13.3%23 772 zł83%-32 144 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka67 622 zł100-8.8%70 257 zł78%-40 034 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian89 313 zł83-12.0%31 490 zł85%-27 498 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka97 157 zł87-13.9%12 965 zł86%-26 300 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian82 570 zł87-12.2%43 328 zł83%-31 577 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian75 650 zł92-11.5%53 588 zł80%-37 285 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka56 877 zł116-6.5%84 327 zł72%-49 946 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka104 363 zł83-13.8%276 zł90%-22 020 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka78 185 zł83-10.6%54 829 zł82%-31 538 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka61 099 zł104-8.4%79 880 zł76%-45 385 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka71 785 zł87-10.8%65 948 zł80%-35 468 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka65 077 zł92-10.2%75 683 zł78%-41 077 zł0.665
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka94 151 zł79-15.2%19 305 zł86%-27 534 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian79 835 zł79-13.5%49 137 zł82%-32 693 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian86 650 zł74-14.2%39 383 zł85%-27 110 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka101 251 zł74-15.9%8784 zł89%-21 816 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka69 251 zł79-12.2%71 287 zł79%-36 498 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianObniżka75 854 zł74-12.9%62 059 zł82%-31 014 zł0.737
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian83 925 zł66-15.5%45 107 zł84%-28 214 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka98 255 zł66-17.2%15 039 zł88%-23 037 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka73 330 zł66-14.2%67 388 zł82%-32 031 zł0.828

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 332 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.68 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.