Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Wrocław

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy672 882 mieszkańcówdochody własne 11 485 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.56% do 2.85%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.94% do 19.71%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	81 042 zł	132	+12.1%	30 875 zł	80%	-51 885 zł	0.280
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	77 416 zł	137	+12.1%	33 750 zł	79%	-54 718 zł	0.305
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	84 426 zł	119	+9.9%	26 037 zł	82%	-47 024 zł	0.317
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	73 948 zł	150	+14.3%	38 687 zł	77%	-59 677 zł	0.319
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	80 751 zł	123	+9.7%	28 992 zł	81%	-49 937 zł	0.336
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	88 673 zł	110	+8.8%	22 365 zł	83%	-43 395 zł	0.341
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	87 680 zł	105	+7.5%	21 372 zł	84%	-42 336 zł	0.390
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	86 893 zł	108	+7.0%	22 068 zł	83%	-43 034 zł	0.396
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	63 898 zł	127	+11.2%	57 528 zł	76%	-59 147 zł	0.449
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	67 432 zł	114	+9.0%	54 828 zł	77%	-54 223 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	60 445 zł	132	+11.2%	62 437 zł	75%	-61 890 zł	0.475
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	71 499 zł	105	+8.0%	49 147 zł	79%	-50 691 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	56 828 zł	145	+13.4%	65 233 zł	73%	-66 912 zł	0.488
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	63 930 zł	118	+8.8%	59 796 zł	76%	-57 046 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	70 837 zł	100	+6.7%	52 279 zł	79%	-49 470 zł	0.519
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	70 046 zł	103	+6.2%	52 989 zł	79%	-50 173 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	54 549 zł	123	+10.7%	74 635 zł	73%	-63 463 zł	0.545
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	58 176 zł	110	+8.5%	71 777 zł	75%	-58 490 zł	0.560
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	62 156 zł	101	+7.4%	66 248 zł	76%	-54 999 zł	0.565
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	51 184 zł	128	+10.7%	79 392 zł	71%	-66 164 zł	0.569
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 473 zł	141	+12.9%	82 346 zł	69%	-71 235 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	54 759 zł	114	+8.3%	76 595 zł	74%	-61 271 zł	0.584

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 338 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.