HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Długołęka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy44 927 mieszkańcówdochody własne 7423 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.79% do 13.42%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.36% do 23.3%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka70 629 zł133+86.3%17 784 zł80%-43 124 zł0.256
●RozwójProgramPodwyżka74 542 zł121+82.9%13 362 zł82%-38 733 zł0.283
Szeroki programBez zmianPodwyżka68 564 zł124+82.0%23 329 zł80%-42 472 zł0.345
●Bez zmianProgramPodwyżka78 213 zł109+79.5%9199 zł86%-34 592 zł0.365
RozwójProgramBez zmian62 242 zł121+86.3%37 655 zł79%-43 135 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka72 456 zł112+78.6%19 057 zł82%-38 104 zł0.399
●Szeroki programProgramBez zmian58 337 zł133+89.8%41 935 zł76%-47 514 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian65 907 zł109+82.9%33 622 zł81%-39 006 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka66 305 zł116+79.5%28 482 zł80%-43 414 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian56 638 zł124+85.4%47 770 zł76%-46 712 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian60 523 zł112+82.0%43 511 zł79%-42 355 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka82 005 zł96+75.8%4828 zł89%-30 222 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka76 108 zł100+75.3%15 030 zł85%-33 984 zł0.487
RozwójWstrzymaniePodwyżka70 203 zł104+76.1%24 200 zł82%-39 036 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian69 689 zł96+79.1%29 394 zł83%-34 650 zł0.488
RozwójProgramObniżka53 153 zł121+88.9%56 305 zł75%-46 382 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka56 813 zł109+85.4%52 282 zł79%-42 261 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian64 168 zł100+78.6%39 497 zł81%-38 247 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian54 599 zł116+82.9%52 486 zł75%-47 557 zł0.518
●Szeroki programProgramObniżka49 254 zł133+92.5%60 575 zł73%-50 751 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka60 589 zł96+81.7%48 307 zł81%-37 917 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian58 490 zł104+79.5%48 217 zł79%-43 191 zł0.545
RozwójBez zmianObniżka51 706 zł112+84.6%61 619 zł75%-45 491 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka47 826 zł124+88.0%65 869 zł73%-49 839 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka73 861 zł92+72.9%20 163 zł84%-34 907 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka55 346 zł100+81.2%57 614 zł79%-41 392 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian73 396 zł83+75.3%25 624 zł87%-30 396 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka79 877 zł87+71.7%10 788 zł89%-29 638 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian67 928 zł87+75.0%35 271 zł83%-33 917 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian62 140 zł92+76.1%44 193 zł81%-39 075 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka45 950 zł116+85.4%70 260 zł73%-50 613 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka85 720 zł83+72.1%602 zł92%-25 953 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka64 289 zł83+77.8%44 599 zł83%-33 673 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka49 835 zł104+82.0%66 001 zł75%-46 257 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka59 099 zł87+77.5%53 646 zł81%-37 073 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka53 481 zł92+78.6%61 987 zł78%-42 149 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka77 637 zł79+69.3%15 909 zł88%-30 550 zł0.692
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian65 907 zł79+72.5%39 956 zł83%-34 733 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian71 614 zł74+71.2%31 635 zł87%-29 687 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka57 241 zł79+75.0%57 810 zł81%-37 818 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka62 778 zł74+73.7%50 059 zł83%-32 854 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka83 571 zł74+68.1%6755 zł92%-25 394 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian69 599 zł66+68.9%36 115 zł86%-30 492 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka81 337 zł66+65.7%11 755 zł91%-26 294 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka60 926 zł66+71.2%54 216 zł82%-33 588 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 302 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.04 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.