HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czernica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy24 933 mieszkańcówdochody własne 6450 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.99% do 16.86%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.19% do 28.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka73 988 zł133+124.1%17 054 zł74%-51 682 zł0.254
●RozwójProgramPodwyżka77 640 zł121+120.1%12 932 zł76%-47 593 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka72 076 zł124+119.1%23 734 zł74%-50 495 zł0.343
●Bez zmianProgramPodwyżka81 058 zł109+116.1%9054 zł77%-43 748 zł0.364
RozwójProgramBez zmian66 008 zł121+124.1%41 053 zł73%-50 206 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka75 711 zł112+115.1%19 722 zł76%-46 425 zł0.397
●Szeroki programProgramBez zmian62 361 zł133+128.2%45 070 zł71%-54 284 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian69 419 zł109+120.1%37 276 zł75%-46 370 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka70 029 zł116+116.1%29 663 zł73%-50 977 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian60 790 zł124+123.1%52 336 zł71%-53 004 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian64 420 zł112+119.1%48 335 zł73%-48 944 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka84 544 zł96+111.8%5034 zł80%-39 733 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka73 669 zł104+112.1%25 642 zł75%-46 899 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka79 112 zł100+111.2%15 950 zł77%-42 598 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian72 899 zł96+115.7%33 343 zł76%-42 368 zł0.489
RozwójProgramObniżka57 405 zł121+127.2%62 890 zł71%-52 134 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka60 812 zł109+123.1%59 122 zł72%-48 306 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian58 948 zł116+120.1%57 769 zł71%-53 424 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian67 815 zł100+115.1%44 574 zł75%-45 127 zł0.517
●Szeroki programProgramObniżka53 762 zł133+131.4%66 900 zł68%-56 205 zł0.531
OgraniczenieProgramObniżka64 286 zł96+118.7%55 457 zł75%-44 313 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian62 582 zł104+116.1%53 760 zł72%-49 357 zł0.544
RozwójBez zmianObniżka56 070 zł112+122.1%69 554 zł71%-50 804 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka52 445 zł124+126.2%73 546 zł68%-54 856 zł0.565
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka77 074 zł92+108.3%21 862 zł77%-43 065 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka59 461 zł100+118.1%65 802 zł72%-46 995 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian76 315 zł83+111.2%29 921 zł79%-38 453 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka82 578 zł87+107.0%12 015 zł80%-38 605 zł0.603
Bez zmianWstrzymanieBez zmian65 981 zł92+112.1%49 991 zł75%-45 532 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian71 274 zł87+110.8%40 698 zł77%-41 147 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka50 754 zł116+123.1%78 610 zł67%-55 231 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka87 967 zł83+107.3%1138 zł81%-35 806 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka67 697 zł83+114.1%52 112 zł76%-40 407 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka54 383 zł104+119.1%74 610 zł71%-51 171 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka62 915 zł87+113.7%62 263 zł75%-43 024 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka57 778 zł92+115.1%70 849 zł72%-47 354 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka80 546 zł79+104.1%17 915 zł79%-39 062 zł0.692
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian69 446 zł79+107.9%46 059 zł76%-41 542 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian74 671 zł74+106.4%37 375 zł79%-37 253 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka61 238 zł79+110.8%67 117 zł75%-43 374 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka66 307 zł74+109.2%58 945 zł76%-39 139 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka85 982 zł74+102.6%8287 zł81%-34 699 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian72 848 zł66+103.6%42 591 zł79%-37 639 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka83 955 zł66+99.8%14 056 zł81%-35 146 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka64 635 zł66+106.4%63 793 zł76%-39 480 zł0.821

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 280 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.