Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wrocławski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy191 110 mieszkańcówdochody własne 9274 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.82% do 9.98%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.27% do 21.85%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	85 547 zł	132	+61.1%	27 010 zł	84%	-41 199 zł	0.279
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	82 376 zł	137	+61.1%	29 501 zł	83%	-43 646 zł	0.304
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	88 475 zł	119	+58.1%	22 671 zł	87%	-36 855 zł	0.315
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	79 383 zł	150	+64.2%	33 918 zł	81%	-48 068 zł	0.319
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	85 278 zł	123	+57.8%	25 333 zł	85%	-39 362 zł	0.335
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	92 023 zł	110	+56.6%	19 622 zł	89%	-33 857 zł	0.341
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	91 315 zł	105	+54.8%	18 552 zł	89%	-32 646 zł	0.389
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	90 404 zł	108	+54.1%	19 369 zł	89%	-33 468 zł	0.396
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	70 800 zł	127	+59.9%	50 991 zł	80%	-46 711 zł	0.449
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	73 859 zł	114	+56.9%	48 720 zł	82%	-42 317 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	67 778 zł	132	+59.9%	55 438 zł	79%	-49 087 zł	0.475
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	77 252 zł	105	+55.4%	43 742 zł	84%	-39 397 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	64 655 zł	145	+63.0%	57 786 zł	78%	-53 559 zł	0.489
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	70 811 zł	118	+56.6%	53 208 zł	80%	-44 753 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	76 830 zł	100	+53.7%	46 690 zł	85%	-38 057 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	75 917 zł	103	+52.9%	47 547 zł	84%	-38 882 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	62 871 zł	123	+59.2%	66 553 zł	78%	-49 951 zł	0.544
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	66 009 zł	110	+56.2%	64 318 zł	80%	-45 518 zł	0.559
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	69 327 zł	101	+54.7%	59 498 zł	81%	-42 631 zł	0.565
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	59 924 zł	128	+59.2%	70 892 zł	77%	-52 293 zł	0.569
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	56 722 zł	141	+62.2%	73 266 zł	75%	-56 804 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	63 035 zł	114	+55.9%	68 700 zł	79%	-47 921 zł	0.583

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.97 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.