HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzeg Dolny

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy15 992 mieszkańcówdochody własne 7867 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.97% do 0.99%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.75% do 19.99%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka57 955 zł133+4.5%17 844 zł81%-31 660 zł0.265
●RozwójProgramPodwyżka62 165 zł121+2.5%13 317 zł84%-27 132 zł0.288
Szeroki programBez zmianPodwyżka55 862 zł124+2.0%22 853 zł81%-31 474 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka66 129 zł109+0.4%9042 zł86%-22 858 zł0.367
RozwójProgramBez zmian49 811 zł121+4.5%35 001 zł80%-32 999 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka60 051 zł112-0.1%18 380 zł84%-26 970 zł0.403
●Szeroki programProgramBez zmian45 612 zł133+6.6%39 425 zł76%-37 513 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian53 765 zł109+2.5%30 827 zł82%-28 737 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka53 410 zł116+0.4%27 294 zł80%-32 755 zł0.431
Szeroki programBez zmianBez zmian43 894 zł124+4.0%44 144 zł76%-37 133 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian48 072 zł112+2.0%39 742 zł79%-32 642 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka70 283 zł96-1.7%4511 zł91%-18 326 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian57 905 zł96+0.2%26 421 zł85%-24 221 zł0.487
RozwójProgramObniżka40 686 zł121+6.1%51 337 zł76%-37 325 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka44 631 zł109+4.0%47 171 zł78%-33 073 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka63 995 zł100-2.0%14 157 zł86%-22 718 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka57 607 zł104-1.5%22 810 zł83%-28 241 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian52 006 zł100-0.1%35 591 zł82%-28 403 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian41 670 zł116+2.5%48 236 zł76%-38 291 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka36 495 zł133+8.2%55 753 zł73%-41 830 zł0.529
OgraniczenieProgramObniżka48 762 zł96+1.8%42 776 zł81%-28 569 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian45 856 zł104+0.4%43 826 zł78%-33 790 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka39 225 zł112+3.5%55 598 zł75%-36 825 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka35 055 zł124+5.6%59 991 zł72%-41 307 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka43 150 zł100+1.5%51 455 zł78%-32 595 zł0.575
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka61 559 zł92-3.5%18 610 zł85%-23 979 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian61 954 zł83-2.0%22 291 zł87%-19 814 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian56 123 zł87-2.2%31 211 zł85%-23 913 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka68 125 zł87-4.2%9753 zł91%-18 213 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian49 797 zł92-1.5%39 665 zł81%-29 541 zł0.606
Głębokie cięcieProgramObniżka52 801 zł83-0.6%38 786 zł84%-24 173 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka32 999 zł116+4.0%63 795 zł71%-42 373 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka74 344 zł83-4.0%144 zł96%-13 903 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka37 177 zł104+2.0%59 394 zł75%-37 882 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka47 257 zł87-0.8%47 107 zł81%-28 118 zł0.637
Bez zmianWstrzymanieObniżka41 110 zł92-0.1%55 242 zł77%-33 642 zł0.655
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka65 700 zł79-5.6%14 204 zł89%-19 462 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian53 924 zł79-3.7%35 275 zł84%-25 040 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian60 148 zł74-4.5%27 260 zł87%-19 531 zł0.712
OgraniczenieWstrzymanieObniżka45 227 zł79-2.2%50 863 zł80%-29 153 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianObniżka51 274 zł74-3.0%43 274 zł84%-23 747 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka72 163 zł74-6.4%5616 zł95%-13 815 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian57 959 zł66-5.9%31 235 zł86%-20 646 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka49 253 zł66-4.5%46 961 zł83%-24 771 zł0.816
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka69 748 zł66-7.8%9977 zł94%-15 053 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 328 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.38 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.