HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wołowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy45 112 mieszkańcówdochody własne 7905 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.97% do -0.03%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.75% do 20.07%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 160 zł132-0.1%24 622 zł89%-20 085 zł0.292
●RozwójDoinwestowanieAktywne63 195 zł137-0.1%27 033 zł86%-22 496 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne69 156 zł119-2.1%20 689 zł93%-16 152 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 140 zł150+1.9%31 033 zł85%-26 496 zł0.337
Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 154 zł123-2.3%23 188 zł89%-18 616 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne72 439 zł110-3.1%17 856 zł95%-13 319 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne72 059 zł105-4.2%16 900 zł96%-12 336 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 120 zł108-4.7%17 786 zł95%-13 223 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne75 360 zł97-5.0%14 008 zł97%-9471 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian53 390 zł127-0.9%43 431 zł84%-26 242 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian56 501 zł114-2.9%40 949 zł86%-22 251 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 557 zł132-0.9%47 189 zł82%-28 577 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian59 648 zł105-3.8%36 795 zł88%-19 500 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne76 944 zł90-6.6%11 590 zł98%-7035 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne75 993 zł93-7.1%12 489 zł98%-7935 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 631 zł118-3.1%44 745 zł84%-24 639 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 386 zł145+1.1%49 736 zł79%-32 635 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian59 520 zł100-5.0%38 566 zł89%-18 377 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne78 193 zł83-7.1%10 289 zł99%-5735 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 578 zł103-5.5%39 467 zł88%-19 267 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian62 686 zł92-5.8%34 396 zł92%-15 593 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja46 497 zł123-1.4%55 407 zł81%-29 745 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja49 679 zł110-3.4%52 813 zł83%-25 713 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 760 zł101-4.3%48 767 zł86%-22 997 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 731 zł128-1.4%59 057 zł79%-32 044 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 874 zł114-3.6%56 501 zł82%-28 066 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja40 490 zł141+0.6%61 717 zł76%-36 142 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 387 zł85-7.4%33 378 zł95%-13 096 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 434 zł88-7.8%34 291 zł93%-13 999 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 767 zł96-5.5%50 318 zł86%-21 799 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne81 738 zł75-8.9%6383 zł100%-1836 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 826 zł99-5.9%51 218 zł86%-22 688 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 868 zł88-6.2%46 254 zł88%-19 050 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 634 zł78-7.8%32 091 zł96%-11 799 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne82 976 zł68-9.4%5095 zł100%-550 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 638 zł81-7.8%45 125 zł90%-16 513 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 686 zł84-8.3%46 038 zł89%-17 415 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 165 zł70-9.7%28 288 zł98%-7916 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 886 zł74-8.3%43 838 zł92%-15 215 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 401 zł63-10.1%27 014 zł98%-6632 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 420 zł66-10.1%40 031 zł96%-11 328 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne87 673 zł53-11.6%0 zł100%4537 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja63 656 zł59-10.6%38 757 zł96%-10 044 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 082 zł48-12.4%22 178 zł100%-1564 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja68 341 zł44-12.8%33 911 zł99%-4971 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 34% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.