HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat średzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy59 713 mieszkańcówdochody własne 8328 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.17% do 2.92%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.17% do 19.3%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne72 624 zł132+20.3%24 799 zł96%-14 643 zł0.288
●RozwójDoinwestowanieAktywne69 617 zł137+20.3%27 297 zł94%-17 121 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne75 578 zł119+17.9%20 886 zł98%-10 719 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne66 603 zł150+22.6%31 271 zł90%-21 115 zł0.331
Bez zmianDoinwestowanieAktywne72 541 zł123+17.7%23 443 zł97%-13 246 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne78 913 zł110+16.8%17 953 zł99%-7797 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne78 444 zł105+15.4%17 098 zł99%-6910 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne77 510 zł108+14.8%17 972 zł99%-7786 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne81 791 zł97+14.5%14 116 zł100%-3960 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 335 zł127+19.3%43 786 zł88%-21 410 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian62 409 zł114+17.0%41 204 zł92%-17 422 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 464 zł132+19.3%47 547 zł86%-23 806 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian65 602 zł105+15.9%37 015 zł95%-14 588 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne83 331 zł90+12.6%11 722 zł100%-1545 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne82 385 zł93+12.0%12 611 zł100%-2434 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 507 zł118+16.8%45 001 zł90%-19 868 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 330 zł145+21.7%50 197 zł84%-27 862 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian65 395 zł100+14.5%38 723 zł96%-13 551 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne84 585 zł83+12.0%10 411 zł100%-234 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 458 zł103+13.9%39 607 zł95%-14 429 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian68 601 zł92+13.6%34 533 zł98%-10 687 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 182 zł123+18.7%55 675 zł85%-25 234 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja55 328 zł110+16.4%53 020 zł88%-21 203 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 453 zł101+15.3%48 966 zł92%-18 406 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 380 zł128+18.7%59 327 zł84%-27 590 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 494 zł114+16.2%56 702 zł86%-23 609 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 173 zł141+21.1%62 090 zł81%-31 690 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 264 zł85+11.7%33 530 zł99%-8206 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian69 315 zł88+11.2%34 440 zł98%-9098 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne88 127 zł75+9.8%6452 zł100%3715 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 385 zł96+13.9%50 534 zł92%-17 288 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 448 zł99+13.4%51 431 zł92%-18 166 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 524 zł88+13.0%46 470 zł95%-14 462 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian71 515 zł78+11.2%32 240 zł99%-6898 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne89 368 zł68+9.3%5154 zł100%5012 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 258 zł81+11.2%45 354 zł97%-11 938 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 309 zł84+10.6%46 265 zł96%-12 830 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian75 042 zł70+9.0%28 455 zł100%-2966 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 509 zł74+10.6%44 065 zł98%-10 630 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian76 281 zł63+8.4%27 178 zł100%-1672 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 040 zł66+8.4%40 275 zł99%-6694 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne94 064 zł53+6.6%0 zł100%10 156 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja69 279 zł59+7.9%38 999 zł99%-5399 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian80 960 zł48+5.8%22 352 zł100%3453 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja73 962 zł44+5.2%34 170 zł100%-269 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.12 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 13% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.