HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat strzeliński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy41 473 mieszkańcówdochody własne 7582 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.64% do 0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów5.07% do 13.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne45 084 zł132-2.1%23 929 zł100%1137 zł0.310
●RozwójBez zmianAktywne48 219 zł119-4.0%20 235 zł100%4840 zł0.334
●RozwójDoinwestowanieAktywne42 347 zł137-2.1%26 514 zł100%-1432 zł0.337
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne45 445 zł123-4.2%22 882 zł100%2219 zł0.355
●Szeroki programOgraniczenieAktywne51 249 zł110-5.0%17 256 zł100%7807 zł0.356
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne39 155 zł150-0.1%30 273 zł99%-5200 zł0.361
●Bez zmianBez zmianAktywne51 263 zł105-6.1%16 663 zł100%8429 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne50 311 zł108-6.6%17 561 zł100%7530 zł0.407
●RozwójOgraniczenieAktywne54 312 zł97-6.9%13 640 zł100%11 428 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian34 448 zł127-2.9%36 307 zł99%-6773 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian37 681 zł114-4.8%33 075 zł100%-2996 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian40 593 zł105-5.8%29 708 zł100%-125 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian31 824 zł132-2.9%39 291 zł96%-9251 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne56 051 zł90-8.5%11 432 zł100%13 651 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian35 019 zł118-5.0%36 106 zł99%-5527 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne55 088 zł93-8.9%12 342 zł100%12 739 zł0.494
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian28 535 zł145-0.9%42 588 zł92%-13 092 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian40 822 zł100-6.9%29 950 zł100%666 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne57 288 zł83-8.9%10 142 zł100%14 939 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian39 868 zł103-7.3%30 856 zł100%-235 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian43 755 zł92-7.6%26 556 zł100%3570 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja28 688 zł123-3.4%43 734 zł93%-11 183 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja31 982 zł110-5.3%40 426 zł98%-7357 zł0.546
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja34 837 zł101-6.2%37 130 zł99%-4530 zł0.553
RozwójDoinwestowanieRezygnacja26 121 zł128-3.4%46 647 zł91%-13 616 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja29 376 zł114-5.5%43 388 zł95%-9844 zł0.570
OgraniczenieBez zmianBez zmian45 594 zł85-9.2%24 788 zł100%5869 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja22 771 zł141-1.4%50 019 zł87%-17 507 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja35 182 zł96-7.3%37 228 zł99%-3647 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian44 628 zł88-9.7%25 707 zł100%4955 zł0.586
●LikwidacjaBez zmianAktywne60 753 zł75-10.7%6300 zł100%18 774 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja34 229 zł99-7.8%38 134 zł99%-4547 zł0.595
RozwójOgraniczenieRezygnacja38 060 zł88-8.1%33 902 zł100%-786 zł0.598
Bez zmianOgraniczenieBez zmian46 828 zł78-9.7%23 507 zł100%7155 zł0.606
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne61 979 zł68-11.2%5023 zł100%20 049 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja39 958 zł81-9.7%32 061 zł100%1561 zł0.640
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja38 993 zł84-10.1%32 980 zł100%647 zł0.649
LikwidacjaBez zmianBez zmian50 279 zł70-11.5%19 747 zł100%10 973 zł0.665
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja41 193 zł74-10.1%30 780 zł100%2847 zł0.666
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian51 503 zł63-11.9%18 487 zł100%12 247 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja44 648 zł66-11.9%27 057 zł100%6670 zł0.718
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja45 872 zł59-12.4%25 797 zł100%7944 zł0.748
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne66 586 zł53-13.4%0 zł100%25 064 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian56 095 zł48-14.1%13 714 zł100%17 243 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja50 467 zł44-14.6%20 998 zł100%12 945 zł0.844

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.