HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dziadowa Kłoda

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4578 mieszkańcówdochody własne 9289 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.91% do 0.65%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.52% do 20.42%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka96 288 zł133+3.1%19 589 zł99%-3941 zł0.237
●RozwójProgramPodwyżka100 869 zł121+1.1%14 633 zł100%1006 zł0.274
Szeroki programBez zmianPodwyżka92 746 zł124+0.6%26 116 zł99%-4953 zł0.335
●Bez zmianProgramPodwyżka105 196 zł109-0.9%9940 zł100%5692 zł0.363
RozwójProgramBez zmian83 972 zł121+3.1%41 034 zł99%-8705 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian79 403 zł133+5.2%45 872 zł96%-13 637 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka97 303 zł112-1.4%21 232 zł100%-33 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian88 286 zł109+1.1%36 456 zł99%-4034 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka89 271 zł116-0.9%31 625 zł99%-7133 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian76 371 zł124+2.6%51 936 zł96%-14 337 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian80 915 zł112+0.6%47 125 zł98%-9432 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka109 785 zł96-3.1%4906 zł100%10 717 zł0.483
RozwójProgramObniżka71 487 zł121+4.6%60 828 zł95%-15 869 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka93 838 zł104-2.9%26 729 zł100%-2201 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka101 606 zł100-3.4%16 608 zł100%4626 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian92 860 zł96-1.1%31 565 zł100%972 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka75 792 zł109+2.6%56 261 zł98%-11 209 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian73 203 zł116+1.1%57 013 zł95%-16 324 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka66 928 zł133+6.7%65 656 zł91%-20 790 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian85 205 zł100-1.4%42 574 zł99%-4789 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka80 354 zł96+0.4%51 383 zł99%-6217 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian77 757 zł104-0.9%52 191 zł98%-11 408 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka68 807 zł112+2.1%66 339 zł94%-16 366 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka64 272 zł124+4.1%71 139 zł90%-21 260 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka98 151 zł92-4.8%22 117 zł100%2469 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka73 088 zł100+0.1%61 798 zł97%-11 733 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian97 324 zł83-3.4%26 995 zł100%5850 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka106 168 zł87-5.5%11 715 zł100%9620 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian89 751 zł87-3.6%37 714 zł100%186 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian82 057 zł92-2.9%47 629 zł99%-6753 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka61 332 zł116+2.6%75 867 zł88%-23 104 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka114 265 zł83-5.3%0 zł100%15 613 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka84 807 zł83-1.9%46 971 zł100%-1352 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka65 876 zł104+0.6%71 057 zł92%-18 199 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka77 622 zł87-2.1%56 951 zł99%-6773 zł0.650
Bez zmianWstrzymanieObniżka70 167 zł92-1.4%66 505 zł96%-13 555 zł0.668
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka102 725 zł79-6.9%17 226 zł100%7477 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian86 615 zł79-5.0%42 756 zł100%-1764 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian94 189 zł74-5.8%33 350 zł100%5034 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka110 621 zł74-7.7%7138 zł100%14 486 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka74 713 zł79-3.6%61 645 zł99%-8581 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka82 049 zł74-4.4%52 745 zł100%-1938 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian91 064 zł66-7.2%38 279 zł100%3098 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka107 189 zł66-9.1%12 534 zł100%12 358 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka79 150 zł66-5.8%57 328 zł99%-3732 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 360 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.