HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobroszyce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7412 mieszkańcówdochody własne 8195 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.33% do 2.74%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.63% do 34.37%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka121 540 zł133+21.5%19 015 zł68%-68 635 zł0.224
●RozwójProgramPodwyżka125 753 zł121+19.2%14 478 zł70%-64 097 zł0.268
Szeroki programBez zmianPodwyżka117 727 zł124+18.6%33 007 zł68%-67 302 zł0.326
●Bez zmianProgramPodwyżka129 721 zł109+16.9%10 194 zł72%-59 814 zł0.360
RozwójProgramBez zmian108 234 zł121+21.5%65 224 zł67%-66 790 zł0.366
●Szeroki programProgramBez zmian104 030 zł133+23.9%69 653 zł65%-71 316 zł0.376
RozwójBez zmianPodwyżka121 919 zł112+16.3%28 592 zł70%-62 789 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian112 191 zł109+19.2%61 047 zł68%-62 519 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka114 282 zł116+16.9%43 510 zł68%-67 895 zł0.409
Szeroki programBez zmianBez zmian100 726 zł124+20.9%83 876 zł64%-69 886 zł0.442
RozwójBez zmianBez zmian104 908 zł112+18.6%79 472 zł67%-65 385 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka118 481 zł104+14.6%39 087 zł69%-63 373 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka133 873 zł96+14.3%5658 zł73%-55 277 zł0.483
RozwójProgramObniżka95 262 zł121+23.3%104 086 zł64%-68 780 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka125 865 zł100+14.0%24 428 zł72%-58 530 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian116 331 zł96+16.6%56 645 zł70%-57 997 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka99 212 zł109+20.9%99 918 zł66%-64 517 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian97 586 zł116+19.2%93 533 zł64%-70 414 zł0.510
●Szeroki programProgramObniżka91 065 zł133+25.8%108 507 zł62%-73 297 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian108 845 zł100+16.3%75 318 zł68%-61 137 zł0.521
RozwójWstrzymanieBez zmian101 776 zł104+16.9%89 121 zł66%-65 904 zł0.546
OgraniczenieProgramObniżka103 343 zł96+18.4%95 748 zł68%-60 007 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka92 314 zł112+20.3%117 269 zł64%-67 304 zł0.558
Szeroki programBez zmianObniżka88 139 zł124+22.7%121 665 zł62%-71 796 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka122 435 zł92+12.3%34 915 zł71%-59 105 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka96 243 zł100+18.0%113 130 zł66%-63 064 zł0.591
Głębokie cięcieProgramBez zmian120 380 zł83+14.0%52 719 zł72%-53 583 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka129 993 zł87+11.6%20 039 zł73%-54 021 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian105 719 zł92+14.6%84 959 zł68%-61 647 zł0.611
OgraniczenieBez zmianBez zmian112 960 zł87+13.8%71 119 zł70%-56 644 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka85 226 zł116+20.9%130 690 zł62%-72 275 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka137 934 zł83+11.8%1291 zł75%-50 849 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka89 408 zł104+18.6%126 286 zł64%-67 774 zł0.629
Głębokie cięcieProgramObniżka107 383 zł83+15.7%91 890 zł70%-55 603 zł0.631
OgraniczenieBez zmianObniżka100 349 zł87+15.5%109 211 zł68%-58 582 zł0.657
Bez zmianWstrzymanieObniżka93 344 zł92+16.3%122 133 zł65%-63 526 zł0.673
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka126 572 zł79+9.9%30 515 zł72%-54 585 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian109 844 zł79+12.1%80 721 zł70%-57 142 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian116 985 zł74+11.2%67 275 zł72%-52 256 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka134 030 zł74+9.0%15 987 zł75%-49 619 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka97 460 zł79+13.8%118 180 zł67%-59 033 zł0.745
Głębokie cięcieBez zmianObniżka104 366 zł74+12.9%105 375 zł70%-54 205 zł0.747
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian113 878 zł66+9.6%76 869 zł72%-52 744 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka130 617 zł66+7.4%26 429 zł74%-50 172 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka101 485 zł66+11.2%114 335 zł69%-54 645 zł0.838

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 328 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.