HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat oleśnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy106 706 mieszkańcówdochody własne 7315 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.35% do 0.4%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.41% do 18.57%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne56 877 zł132+5.3%23 403 zł93%-14 130 zł0.301
●RozwójDoinwestowanieAktywne54 116 zł137+5.3%25 721 zł89%-16 448 zł0.327
●RozwójBez zmianAktywne59 849 zł119+3.2%19 645 zł96%-10 372 zł0.328
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne57 056 zł123+3.0%22 041 zł94%-12 736 zł0.349
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne51 090 zł150+7.4%29 540 zł86%-20 267 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 867 zł110+2.2%16 977 zł98%-7704 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne62 737 zł105+1.0%16 017 zł98%-6719 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne61 767 zł108+0.5%16 939 zł98%-7642 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne65 770 zł97+0.2%13 297 zł99%-4024 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian45 629 zł127+4.4%39 310 zł86%-20 005 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian48 704 zł114+2.4%36 697 zł89%-16 192 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian51 600 zł105+1.4%32 995 zł93%-13 601 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian42 986 zł132+4.4%42 685 zł84%-22 251 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne67 374 zł90-1.5%10 999 zł100%-1709 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian46 027 zł118+2.2%40 106 zł86%-18 483 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne66 393 zł93-2.0%11 933 zł99%-2645 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian39 857 zł145+6.5%45 358 zł81%-26 125 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian51 694 zł100+0.2%34 174 zł93%-12 482 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne68 593 zł83-2.0%9733 zł100%-445 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian50 722 zł103-0.3%35 109 zł93%-13 408 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian54 607 zł92-0.6%30 457 zł96%-9865 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja39 575 zł123+3.9%49 342 zł83%-23 311 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja42 712 zł110+1.9%46 633 zł86%-19 459 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja45 549 zł101+0.9%43 022 zł88%-16 902 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja36 991 zł128+3.9%52 625 zł80%-25 522 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja40 094 zł114+1.7%49 950 zł84%-21 716 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian56 316 zł85-2.3%29 259 zł97%-7491 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja33 800 zł141+6.0%55 394 zł78%-29 435 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian55 333 zł88-2.8%30 206 zł97%-8429 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja45 764 zł96-0.3%44 015 zł89%-15 711 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne71 929 zł75-4.0%6075 zł100%3207 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja44 793 zł99-0.8%44 949 zł88%-16 636 zł0.599
RozwójOgraniczenieRezygnacja48 619 zł88-1.1%40 388 zł93%-13 127 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian57 533 zł78-2.8%28 006 zł98%-6229 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne73 138 zł68-4.5%4821 zł100%4459 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja50 389 zł81-2.8%39 096 zł95%-10 715 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja49 407 zł84-3.3%40 042 zł93%-11 653 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian60 855 zł70-4.7%24 435 zł99%-2592 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja51 607 zł74-3.3%37 842 zł96%-9453 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian62 062 zł63-5.2%23 193 zł100%-1342 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja54 933 zł66-5.2%34 268 zł98%-5812 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne77 603 zł53-6.8%0 zł100%9259 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja56 140 zł59-5.7%33 026 zł99%-4562 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian66 512 zł48-7.6%18 593 zł100%3455 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja60 594 zł44-8.0%28 413 zł100%239 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 273 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.04 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 22% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.