HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat milicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy35 396 mieszkańcówdochody własne 7591 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.48% do 0.37%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.02% do 15.72%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne38 743 zł132-0.7%24 357 zł83%-25 342 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne41 933 zł119-2.7%20 427 zł85%-21 406 zł0.338
●RozwójDoinwestowanieAktywne36 068 zł137-0.7%26 694 zł81%-27 668 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne44 899 zł110-3.6%17 700 zł88%-18 685 zł0.359
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne39 220 zł123-2.9%22 837 zł84%-23 785 zł0.359
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne32 822 zł150+1.3%30 684 zł77%-31 669 zł0.370
●Bez zmianBez zmianAktywne45 031 zł105-4.8%16 629 zł89%-17 585 zł0.400
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne44 078 zł108-5.3%17 527 zł88%-18 485 zł0.409
●RozwójOgraniczenieAktywne48 017 zł97-5.6%13 846 zł92%-14 831 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian28 718 zł127-1.5%38 117 zł76%-30 794 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian32 000 zł114-3.4%35 097 zł80%-26 806 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian34 853 zł105-4.4%31 530 zł83%-24 159 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian26 151 zł132-1.5%41 303 zł75%-33 050 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne49 811 zł90-7.2%11 408 zł94%-12 374 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian29 395 zł118-3.6%38 327 zł78%-29 115 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne48 847 zł93-7.6%12 320 zł93%-13 287 zł0.494
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian22 812 zł145+0.5%44 387 zł72%-37 102 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian35 190 zł100-5.6%32 182 zł83%-22 933 zł0.512
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian34 236 zł103-6.0%33 089 zł83%-23 835 zł0.522
●Bez zmianOgraniczenieAktywne51 047 zł83-7.6%10 120 zł96%-11 087 zł0.522
RozwójOgraniczenieBez zmian38 065 zł92-6.3%28 594 zł86%-20 252 zł0.529
Szeroki programBez zmianRezygnacja23 279 zł123-2.0%46 748 zł73%-33 917 zł0.535
RozwójBez zmianRezygnacja26 618 zł110-3.9%43 660 zł76%-29 891 zł0.544
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja29 419 zł101-4.9%40 192 zł79%-27 277 zł0.551
RozwójDoinwestowanieRezygnacja20 766 zł128-2.0%49 854 zł72%-36 140 zł0.560
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja24 067 zł114-4.1%46 804 zł75%-32 168 zł0.567
OgraniczenieBez zmianBez zmian39 954 zł85-7.9%27 096 zł87%-17 741 zł0.577
Bez zmianBez zmianRezygnacja29 866 zł96-6.0%40 732 zł80%-25 981 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja17 369 zł141-0.0%53 023 zł65%-40 230 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian38 988 zł88-8.4%28 025 zł87%-18 656 zł0.585
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja28 911 zł99-6.5%41 648 zł79%-26 883 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne54 505 zł75-9.5%6288 zł99%-7263 zł0.595
RozwójOgraniczenieRezygnacja32 688 zł88-6.8%37 242 zł83%-23 333 zł0.595
Bez zmianOgraniczenieBez zmian41 188 zł78-8.4%25 825 zł89%-16 456 zł0.605
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne55 730 zł68-9.9%5012 zł99%-5988 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja34 633 zł81-8.4%35 661 zł84%-20 785 zł0.637
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja33 668 zł84-8.8%36 589 zł84%-21 700 zł0.646
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja35 868 zł74-8.8%34 389 zł86%-19 500 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian44 632 zł70-10.2%22 125 zł93%-12 648 zł0.664
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian45 855 zł63-10.7%20 866 zł95%-11 376 zł0.696
LikwidacjaBez zmianRezygnacja39 315 zł66-10.7%30 685 zł89%-15 687 zł0.715
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja40 538 zł59-11.1%29 426 zł91%-14 414 zł0.746
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne60 330 zł53-12.2%0 zł100%-985 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian50 439 zł48-12.9%16 119 zł99%-6390 zł0.800
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja45 126 zł44-13.3%24 661 zł96%-9424 zł0.842

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.14 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 50% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.