HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Wałbrzych od 2013

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy98 748 mieszkańcówdochody własne 10 482 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.88% do 0.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.62% do 24.51%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne88 219 zł132-11.4%30 906 zł73%-73 447 zł0.275
●RozwójDoinwestowanieAktywne84 543 zł137-11.4%33 598 zł72%-76 095 zł0.300
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne81 201 zł150-9.6%38 653 zł69%-81 173 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne91 481 zł119-13.2%25 944 zł76%-68 462 zł0.314
Bez zmianDoinwestowanieAktywne87 747 zł123-13.4%28 731 zł74%-71 204 zł0.333
●Szeroki programOgraniczenieAktywne95 740 zł110-14.1%22 493 zł77%-65 058 zł0.339
Bez zmianBez zmianAktywne94 608 zł105-15.1%21 166 zł77%-63 660 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne93 803 zł108-15.5%21 881 zł77%-64 378 zł0.395
●RozwójOgraniczenieAktywne98 901 zł97-15.8%17 646 zł78%-60 190 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian70 556 zł127-12.1%62 488 zł68%-78 744 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian73 972 zł114-13.9%60 445 zł70%-73 712 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian67 055 zł132-12.1%67 994 zł67%-81 320 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian78 049 zł105-14.8%54 205 zł73%-70 386 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne100 554 zł90-17.2%14 446 zł78%-56 963 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian63 559 zł145-10.3%70 128 zł65%-86 445 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne99 732 zł93-17.7%15 179 zł78%-57 699 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian70 413 zł118-14.1%66 018 zł69%-76 382 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne101 932 zł83-17.7%12 979 zł79%-55 499 zł0.520
Bez zmianBez zmianBez zmian77 254 zł100-15.8%58 698 zł73%-68 863 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian76 445 zł103-16.2%59 455 zł73%-69 584 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian81 365 zł92-16.5%52 476 zł74%-65 471 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja60 923 zł123-12.6%83 161 zł66%-82 049 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja64 433 zł110-14.3%81 202 zł68%-76 977 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja68 423 zł101-15.2%75 184 zł69%-73 682 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja57 511 zł128-12.6%88 497 zł63%-84 592 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja53 921 zł141-10.8%90 728 zł62%-89 757 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja60 962 zł114-14.5%86 591 zł66%-79 615 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian83 176 zł85-17.9%52 371 zł76%-62 192 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian82 351 zł88-18.3%53 145 zł76%-62 932 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne106 377 zł75-19.3%7869 zł80%-50 409 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja67 808 zł96-16.2%79 379 zł69%-72 088 zł0.605
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja67 000 zł99-16.7%80 135 zł69%-72 808 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian84 551 zł78-18.3%50 945 zł77%-60 732 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja71 833 zł88-16.9%73 336 zł72%-68 726 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne107 740 zł68-19.7%6420 zł81%-48 963 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja73 737 zł81-18.3%73 045 zł73%-65 409 zł0.660
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja72 913 zł84-18.8%73 818 zł73%-66 148 zł0.666
LikwidacjaBez zmianBez zmian88 977 zł70-20.0%46 178 zł78%-55 664 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja75 113 zł74-18.8%71 618 zł74%-63 948 zł0.685
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian90 337 zł63-20.4%44 769 zł78%-54 221 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja79 544 zł66-20.4%66 845 zł76%-58 874 zł0.735
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne113 430 zł53-21.8%0 zł83%-42 565 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja80 904 zł59-20.8%65 436 zł77%-57 430 zł0.765
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian96 005 zł48-22.4%38 972 zł80%-47 848 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja86 578 zł44-22.8%59 668 zł78%-51 049 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 332 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.26 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 78% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.