HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Ciepłowody

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2780 mieszkańcówdochody własne 9362 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.39% do 0.91%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-24.23% do 57.04%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka455 481 zł133-7.6%22 136 zł68%-111 291 zł0.162
●RozwójProgramPodwyżka460 163 zł121-9.4%16 988 zł68%-106 143 zł0.242
Szeroki programBez zmianPodwyżka442 288 zł124-9.9%83 815 zł68%-109 479 zł0.286
●Szeroki programProgramBez zmian410 404 zł133-5.7%214 435 zł65%-112 598 zł0.321
RozwójProgramBez zmian415 071 zł121-7.6%209 700 zł67%-107 469 zł0.338
●Bez zmianProgramPodwyżka464 589 zł109-11.3%12 106 zł69%-101 261 zł0.352
RozwójBez zmianPodwyżka446 946 zł112-11.7%78 897 zł68%-104 359 zł0.374
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka433 069 zł116-11.3%123 219 zł67%-110 145 zł0.376
Bez zmianProgramBez zmian419 483 zł109-9.4%205 464 zł68%-102 605 zł0.399
Szeroki programBez zmianBez zmian398 412 zł124-8.1%274 334 zł65%-110 721 zł0.412
RozwójBez zmianBez zmian403 055 zł112-9.9%269 868 zł67%-105 619 zł0.456
RozwójWstrzymaniePodwyżka437 738 zł104-13.0%118 289 zł68%-105 011 zł0.468
RozwójProgramObniżka381 495 zł121-6.2%356 762 zł65%-108 455 zł0.477
Bez zmianBez zmianPodwyżka451 348 zł100-13.5%74 240 zł69%-99 503 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka469 303 zł96-13.2%6831 zł71%-95 986 zł0.481
●Szeroki programProgramObniżka376 838 zł133-4.3%361 240 zł63%-113 571 zł0.483
Szeroki programWstrzymanieBez zmian389 910 zł116-9.4%311 091 zł65%-111 335 zł0.489
OgraniczenieProgramBez zmian424 180 zł96-11.4%200 977 zł68%-97 353 zł0.496
Bez zmianProgramObniżka385 896 zł109-8.1%352 535 zł66%-103 604 zł0.507
Bez zmianBez zmianBez zmian407 443 zł100-11.7%265 654 zł68%-100 781 zł0.529
RozwójWstrzymanieBez zmian394 563 zł104-11.3%306 615 zł66%-106 220 zł0.545
Szeroki programBez zmianObniżka365 744 zł124-6.7%417 759 zł63%-111 645 zł0.552
RozwójBez zmianObniżka370 377 zł112-8.5%413 303 zł65%-106 557 zł0.572
OgraniczenieProgramObniżka390 580 zł96-10.1%348 061 zł67%-98 370 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka442 150 zł92-14.8%113 620 zł68%-100 141 zł0.574
OgraniczenieBez zmianPodwyżka456 034 zł87-15.4%69 429 zł71%-94 259 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian428 761 zł83-13.5%196 597 zł70%-92 242 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka357 778 zł116-8.1%452 372 zł63%-112 221 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka473 901 zł83-15.2%1769 zł71%-90 853 zł0.616
Bez zmianBez zmianObniżka374 755 zł100-10.4%409 099 zł66%-101 732 zł0.619
Bez zmianWstrzymanieBez zmian398 962 zł92-13.0%302 390 zł67%-101 368 zł0.623
OgraniczenieBez zmianBez zmian412 112 zł87-13.6%261 192 zł68%-95 560 zł0.628
RozwójWstrzymanieObniżka362 421 zł104-9.9%447 906 zł64%-107 119 zł0.649
Głębokie cięcieProgramObniżka395 148 zł83-12.1%343 693 zł68%-93 274 zł0.663
OgraniczenieBez zmianObniżka379 411 zł87-12.3%404 650 zł67%-96 528 zł0.695
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka446 850 zł79-16.7%109 001 zł70%-94 880 zł0.696
Bez zmianWstrzymanieObniżka366 809 zł92-11.7%443 692 zł65%-102 281 zł0.706
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian403 644 zł79-15.0%297 916 zł68%-96 130 zł0.724
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka460 606 zł74-17.3%65 058 zł71%-89 155 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian416 666 zł74-15.6%256 837 zł70%-90 478 zł0.741
OgraniczenieWstrzymanieObniżka371 478 zł79-13.6%439 230 zł67%-97 060 zł0.786
Głębokie cięcieBez zmianObniżka383 952 zł74-14.3%400 306 zł68%-91 463 zł0.789
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka451 435 zł66-18.6%104 618 zł71%-89 759 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian408 211 zł66-16.9%293 549 zł69%-91 031 zł0.837
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka376 032 zł66-15.6%434 875 zł68%-91 979 zł0.883

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 368 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.43 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.