HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jedlina-Zdrój

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4578 mieszkańcówdochody własne 10 232 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.5% do -0.31%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.83% do 37.05%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka206 661 zł133-4.6%21 570 zł76%-73 753 zł0.198
●RozwójProgramPodwyżka211 540 zł121-6.5%16 289 zł78%-68 471 zł0.256
Szeroki programBez zmianPodwyżka199 761 zł124-7.0%44 039 zł76%-73 050 zł0.310
●Szeroki programProgramBez zmian179 793 zł133-2.6%96 072 zł72%-78 634 zł0.353
RozwójProgramBez zmian184 657 zł121-4.6%90 902 zł75%-73 370 zł0.355
●Bez zmianProgramPodwyżka216 159 zł109-8.3%11 276 zł79%-63 459 zł0.357
RozwójBez zmianPodwyżka204 613 zł112-8.8%38 883 zł78%-67 798 zł0.385
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka194 161 zł116-8.3%59 522 zł75%-74 397 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian189 261 zł109-6.5%86 000 zł76%-68 375 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian173 667 zł124-5.1%117 498 zł72%-77 757 zł0.430
RozwójBez zmianBez zmian178 504 zł112-7.0%112 358 zł75%-72 523 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka199 024 zł104-10.2%54 353 zł78%-69 132 zł0.478
RozwójProgramObniżka164 738 zł121-3.1%147 055 zł72%-76 985 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka221 101 zł96-10.4%5868 zł80%-58 037 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka209 205 zł100-10.6%33 993 zł79%-62 815 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian194 185 zł96-8.5%80 716 zł78%-62 975 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka169 331 zł109-5.1%142 165 zł73%-72 002 zł0.499
●Szeroki programProgramObniżka159 885 zł133-1.2%152 212 zł71%-82 236 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian168 532 zł116-6.5%131 770 zł72%-78 990 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian183 081 zł100-8.8%107 485 zł76%-67 557 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian173 380 zł104-8.3%126 619 zł73%-73 743 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka154 334 zł124-3.6%172 114 zł71%-81 231 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka174 241 zł96-7.1%137 244 zł76%-66 619 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka159 160 zł112-5.5%166 987 zł72%-76 010 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka203 628 zł92-12.0%49 451 zł79%-64 135 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka163 727 zł100-7.4%162 146 zł73%-71 057 zł0.601
Głębokie cięcieProgramBez zmian198 985 zł83-10.6%76 113 zł79%-57 719 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka214 117 zł87-12.6%28 722 zł80%-57 427 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka149 545 zł116-5.1%185 482 zł70%-82 380 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka225 919 zł83-12.4%684 zł82%-52 760 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian177 968 zł92-10.2%121 733 zł75%-68 764 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian187 975 zł87-10.8%102 473 zł78%-62 192 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka154 382 zł104-7.0%180 343 zł72%-77 146 zł0.637
Głębokie cięcieProgramObniżka179 028 zł83-9.3%132 712 zł78%-61 378 zł0.642
OgraniczenieBez zmianObniżka168 607 zł87-9.5%157 530 zł75%-65 708 zł0.671
Bez zmianWstrzymanieObniżka158 960 zł92-8.8%175 470 zł72%-72 180 zł0.686
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka208 554 zł79-13.9%44 164 zł79%-58 730 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian182 876 zł79-12.2%116 637 zł78%-63 382 zł0.712
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian192 746 zł74-12.9%97 956 zł79%-56 969 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka218 906 zł74-14.6%23 889 zł81%-52 183 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka163 853 zł79-10.8%170 787 zł75%-66 814 zł0.761
Głębokie cięcieBez zmianObniżka173 364 zł74-11.5%153 025 zł78%-60 501 zł0.762
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka213 356 zł66-15.9%39 253 zł81%-53 470 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian187 660 zł66-14.2%112 108 zł79%-58 143 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka168 624 zł66-12.9%166 270 zł77%-61 591 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 385 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.22 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.