HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dobromierz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4850 mieszkańcówdochody własne 10 101 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.63% do 0.7%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.88% do 36.06%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka184 792 zł133-5.1%21 874 zł74%-81 358 zł0.203
●RozwójProgramPodwyżka189 646 zł121-7.0%16 555 zł75%-76 040 zł0.259
Szeroki programBez zmianPodwyżka178 520 zł124-7.5%42 191 zł74%-80 526 zł0.314
RozwójProgramBez zmian164 637 zł121-5.1%85 863 zł72%-80 451 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka194 240 zł109-8.9%11 505 zł78%-70 990 zł0.358
●Szeroki programProgramBez zmian159 798 zł133-3.2%90 990 zł71%-85 751 zł0.358
RozwójBez zmianPodwyżka183 347 zł112-9.3%37 077 zł75%-75 237 zł0.387
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka173 298 zł116-8.9%56 675 zł73%-81 834 zł0.401
Bez zmianProgramBez zmian169 216 zł109-7.0%81 003 zł74%-75 419 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian154 249 zł124-5.6%110 875 zł70%-84 758 zł0.433
RozwójBez zmianBez zmian159 062 zł112-7.5%105 777 zł72%-79 487 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka178 137 zł104-10.7%51 548 zł74%-76 530 zł0.479
RozwójProgramObniżka146 111 zł121-3.7%138 357 zł70%-83 706 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka199 154 zł96-10.9%6033 zł79%-65 518 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka187 915 zł100-11.1%32 229 zł77%-70 215 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian174 112 zł96-9.1%75 768 zł75%-69 971 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka150 679 zł109-5.6%133 508 zł72%-78 688 zł0.498
●Szeroki programProgramObniżka141 283 zł133-1.7%143 472 zł68%-88 992 zł0.502
Szeroki programWstrzymanieBez zmian149 463 zł116-7.0%124 220 zł70%-85 958 zł0.505
Bez zmianBez zmianBez zmian163 615 zł100-9.3%100 945 zł74%-74 484 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian154 287 zł104-8.9%119 110 zł72%-80 673 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka155 561 zł96-7.7%128 592 zł73%-73 257 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka136 272 zł124-4.2%161 925 zł68%-87 881 zł0.555
RozwójBez zmianObniżka141 074 zł112-6.1%156 839 zł70%-82 624 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka182 716 zł92-12.5%46 687 zł76%-71 495 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka145 616 zł100-7.9%152 036 zł72%-77 635 zł0.599
Głębokie cięcieProgramBez zmian178 884 zł83-11.1%71 160 zł78%-64 669 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka192 800 zł87-13.1%27 007 zł79%-64 776 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka131 810 zł116-5.6%174 420 zł67%-89 002 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian158 851 zł92-10.7%114 266 zł73%-75 657 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka203 944 zł83-12.9%809 zł80%-60 194 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian168 481 zł87-11.3%95 968 zł75%-69 069 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka136 622 zł104-7.5%169 323 zł69%-83 731 zł0.636
Głębokie cięcieProgramObniżka160 320 zł83-9.8%124 059 zł75%-67 972 zł0.639
OgraniczenieBez zmianObniżka150 468 zł87-10.0%147 418 zł73%-72 237 zł0.667
Bez zmianWstrzymanieObniżka141 176 zł92-9.3%164 491 zł70%-78 729 zł0.683
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka187 614 zł79-14.4%41 450 zł78%-66 038 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian163 731 zł79-12.7%109 226 zł74%-70 224 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian173 225 zł74-13.4%91 449 zł78%-63 800 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka197 561 zł74-15.1%22 212 zł79%-59 485 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka146 041 zł79-11.3%159 824 zł72%-73 313 zł0.758
Głębokie cięcieBez zmianObniżka155 199 zł74-12.0%142 912 zł74%-66 984 zł0.759
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian168 488 zł66-14.7%104 695 zł77%-64 938 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka192 389 zł66-16.4%36 597 zł79%-60 730 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka150 785 zł66-13.4%155 305 zł74%-68 044 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 383 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.19 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 78% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.