HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bystrzyca Kłodzka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy17 074 mieszkańcówdochody własne 10 181 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.19% do 0.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-13.22% do 43.62%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka276 659 zł133-8.8%22 500 zł73%-95 253 zł0.183
●RozwójProgramPodwyżka281 565 zł121-10.7%17 106 zł74%-89 860 zł0.251
Szeroki programBez zmianPodwyżka267 830 zł124-11.1%54 798 zł72%-94 123 zł0.301
●Szeroki programProgramBez zmian244 200 zł133-7.0%127 422 zł71%-98 741 zł0.341
RozwójProgramBez zmian249 091 zł121-8.8%122 240 zł71%-93 367 zł0.348
●Bez zmianProgramPodwyżka286 211 zł109-12.5%11 983 zł75%-84 736 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka272 710 zł112-12.9%49 629 zł74%-88 758 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka261 073 zł116-12.5%76 590 zł72%-95 304 zł0.390
Bez zmianProgramBez zmian253 721 zł109-10.7%117 325 zł73%-88 263 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian236 285 zł124-9.3%158 792 zł71%-97 475 zł0.424
RozwójBez zmianBez zmian241 149 zł112-11.1%153 639 zł71%-92 131 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka265 965 zł104-14.2%71 408 zł73%-89 925 zł0.474
RozwójProgramObniżka224 993 zł121-7.4%201 822 zł69%-95 958 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka291 189 zł96-14.4%6419 zł77%-79 172 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka277 330 zł100-14.6%44 726 zł75%-83 664 zł0.483
●Szeroki programProgramObniżka220 113 zł133-5.6%206 991 zł68%-101 317 zł0.493
OgraniczenieProgramBez zmian258 680 zł96-12.6%112 235 zł74%-82 724 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian230 076 zł116-10.7%178 927 zł69%-98 564 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka229 611 zł109-9.3%197 129 zł71%-90 868 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian245 754 zł100-12.9%148 767 zł72%-87 056 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian234 952 zł104-12.5%173 762 zł71%-93 204 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka212 879 zł124-7.9%236 267 zł68%-99 952 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka234 556 zł96-11.3%192 421 zł72%-85 347 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka217 732 zł112-9.8%231 233 zł69%-94 622 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka270 597 zł92-15.9%66 492 zł74%-84 816 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka282 278 zł87-16.5%39 437 zł76%-78 133 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian263 513 zł83-14.6%107 630 zł75%-77 336 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka222 325 zł100-11.6%226 835 zł71%-89 561 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka207 078 zł116-9.3%255 161 zł67%-100 972 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka296 041 zł83-16.4%1112 zł78%-73 761 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian239 568 zł92-14.2%168 878 zł72%-88 115 zł0.619
OgraniczenieBez zmianBez zmian250 683 zł87-14.8%144 072 zł74%-81 549 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka211 942 zł104-11.1%250 108 zł68%-95 627 zł0.642
Głębokie cięcieProgramObniżka239 376 zł83-13.3%187 828 zł73%-79 976 zł0.649
OgraniczenieBez zmianObniżka227 239 zł87-13.5%222 154 zł72%-84 073 zł0.679
Bez zmianWstrzymanieObniżka216 547 zł92-12.9%245 699 zł71%-90 552 zł0.693
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka275 560 zł79-17.8%61 186 zł75%-79 266 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian244 511 zł79-16.1%164 169 zł73%-82 590 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian255 487 zł74-16.8%139 493 zł75%-76 194 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka287 101 zł74-18.5%34 672 zł78%-72 753 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka221 476 zł79-14.8%241 005 zł71%-85 046 zł0.770
Głębokie cięcieBez zmianObniżka232 030 zł74-15.5%217 587 zł73%-78 735 zł0.772
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka280 397 zł66-19.7%56 417 zł78%-73 868 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian249 329 zł66-18.0%159 577 zł74%-77 216 zł0.828
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka226 280 zł66-16.8%236 425 zł73%-79 690 zł0.865

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 388 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.42 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 82% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.